පසුගිය මාස නවයක කාලය තුළ ඉරාන න්යෂ්ටික වැඩසටහන සම්බන්ධයෙන් එකඟතාවයකට පැමිණීමට ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය දෙවරක්ම ඉතා ආසන්න මට්ටමකට පැමිණ තිබුණි. එහෙත් පෙබරවාරි 28 වැනිදා ඉතා වැදගත් සාකච්ඡා වටයකින් පැය කිහිපයකට පසුව, ඊශ්රායලය සහ ඇමරිකාව එක්ව දියත් කළ නීති විරෝධී යුදමය ප්රහාරය හේතුවෙන් එම සාම ප්රයත්නයන් ව්යර්ථ වී ගියේය.
ඕමානයේ විදේශ කටයුතු අමාත්ය සයිඩ් බද්ර් බින් හමාද් අල් බුසයිඩි (Sayyid Badr bin Hamad Al Busaidi), 'ද ඉකොනොමිස්ට්' (The Economist) සඟරාව වෙත ලිපියක් සපයමින් පෙන්වා දෙන්නේ මෙම තත්ත්වය මවිතයට කරුණක් වුවද කිසිසේත්ම පුදුමයට කරුණක් නොවන බවයි.ඉස්ලාමීය ජනරජය සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කිරීමේ අරමුණින් දියත් වූ මෙම යුද්ධය හමුවේ, අසල්වැසි රටවල පිහිටි ඇමරිකානු ඉලක්ක වෙත ප්රතිප්රහාර එල්ල කිරීම හැර වෙනත් තාර්කික විකල්පයක් ඉරාන නායකත්වයට ඉතිරිව තිබුණේ නැත. එය කණගාටුදායක සහ පිළිගත නොහැකි තත්ත්වයක් වුවද, අනිවාර්යයෙන්ම සිදුවීමට තිබූ ප්රතිඵලයක් බව පෙනෙන්නට තිබේ. මෙම ඉරාන ප්රතිප්රහාරවල බරපතලම බලපෑම මේ වන විට ගල්ෆ් කලාපයේ දකුණුදිග රටවලට තදින්ම දැනෙමින් පවතී. කාලයක් පුරා ඇමරිකානු ආරක්ෂක සහයෝගීතාවය කෙරෙහි දැඩිව විශ්වාසය තබා සිටි අරාබි රටවලට, මේ වන විට එම සහයෝගීතාවයම තම වර්තමාන ආරක්ෂාවට මෙන්ම අනාගත සමෘද්ධියටද බරපතල තර්ජනයක් වී ඇති බව හැඟී ගොස් ඇත.
ගෝලීය ක්රීඩා, සංචාරක, ගුවන් සේවා සහ තාක්ෂණික අංශ හරහා ගොඩනැගුණු ගල්ෆ් කලාපයේ ආර්ථික මොඩලය මේ හේතුවෙන් දැඩි අවදානමකට ලක්ව තිබේ. එමෙන්ම දත්ත මධ්යස්ථාන සඳහා ගෝලීය කේන්ද්රස්ථානයක් බවට පත්වීමේ ඔවුන්ගේ සැලසුම්ද යළි සලකා බැලීමට සිදුවනු ඇත. හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා සිදුවන නාවික ගමනාගමනයට බාධා එල්ල වීම හේතුවෙන් බලශක්ති මිල ගණන් ඉහළ යාම සහ දැඩි ආර්ථික අවපාතයක අවදානම මගින් මෙම අර්බුදයේ ගෝලීය බලපෑම මේ වන විටත් පෙන්නුම් කරමින් සිටී. මෙම යුද්ධය නිර්මාණය කළ පාර්ශ්වයන් මෙය කල්තියා අපේක්ෂා නොකළේ නම්, එය ඔවුන්ගේ බරපතලම ගණනය කිරීමේ දෝෂයක් බව විදේශ අමාත්යවරයාගේ අදහසයි.
කෙසේ වෙතත්, ඇමරිකානු පාලනාධිකාරිය සිදු කළ විශාලතම අත්වැරැද්ද වන්නේ කිසිසේත්ම ඔවුන්ට අයත් නොවන මෙම යුද්ධය වෙත ඇදී යාමට ඉඩ සැලසීමයි. මෙම ගැටුමෙන් ඊශ්රායලයට සහ ඇමරිකාවට යන දෙපාර්ශ්වයටම තමන්ට අවශ්ය දේ ලබා ගත හැකි පැහැදිලි වාතාවරණයක් නොමැත. ඇමරිකාවේ අරමුණ ඉරානයේ පාලන තන්ත්රය වෙනස් කිරීමේ වාචාල ප්රකාශයකට පමණක් සීමා වුවද, ඊශ්රායලය පැහැදිලිවම අපේක්ෂා කරන්නේ ඉස්ලාමීය ජනරජය පෙරළා දැමීමයි. ඉන් පසුව එරට පාලනය කාගේ අතට පත්වන්නේද යන්න පිළිබඳව ඔවුන්ට කිසිදු තැකීමක් නොමැති බව පෙනෙන්නට තිබේ.
පසුගිය ජූනි මාසයේදී ඉරානයේ න්යෂ්ටික මධ්යස්ථාන ඉලක්ක කරගනිමින් එල්ල වූ ඇමරිකානු-ඊශ්රායල බෝම්බ ප්රහාර, සම්බාධක සහ අභ්යන්තර ගැටුම් හේතුවෙන් ඉරානය දැඩි ලෙස දුර්වල වී ඇති බවට ඊශ්රායලය විසින් ඇමරිකාවට ඒත්තු ගන්වා තිබුණි. ඒ අනුව, මූලික ප්රහාරයෙන් සහ එරට උත්තරීතර නායකයා ඝාතනය කිරීමෙන් පසු ඉරානය කොන්දේසි විරහිතව යටත් වනු ඇතැයි ඔවුන් අපේක්ෂා කළහ. එහෙත් ඊශ්රායලයට සිය අරමුණු සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා ඇමරිකානු භූමි භටයින්ද සම්බන්ධ කරගනිමින් දීර්ඝ මිලිටරි මෙහෙයුමකට අවතීර්ණ වීමට සිදුවන බව දැන් පැහැදිලි වී ඇත. ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් අවසන් කරන බවට මීට පෙර ප්රතිඥා දුන් සදාකාලික යුද්ධ මාලාවේ තවත් නව පෙරමුණක් මේ හරහා විවෘත වනු ඇති අතර, එය ඇමරිකානු රජයේ හෝ ජනතාවගේ අපේක්ෂාව නොවේ.
මෙම අනවශ්ය පැටලැවිල්ලෙන් සුපිරි බලවතා මුදා ගන්නේ කෙසේද යන්න ඇමරිකාවේ මිත්ර රටවල් හමුවේ ඇති ප්රධානතම ගැටලුවයි. ඒ සඳහා පළමුවෙන්ම සත්යය ප්රකාශ කිරීමේ වගකීම ඔවුන් සතු වේ. මෙම යුද්ධයෙන් කිසිදු පාර්ශ්වයකට අත්වන ප්රතිලාභයක් නොමැති බවත්, ඇමරිකාවේ මෙන්ම ඉරානයේත් ජාතික අවශ්යතාවය වන්නේ හැකි ඉක්මනින් සතුරුකම් නතර කිරීම බවත් පෙන්වා දිය යුතුය. ඇමරිකාවට සිය විදේශ ප්රතිපත්තිය පිළිබඳ පාලනය අහිමි වී ඇති බව පෙන්වා දීම අපහසු සත්යයක් වුවද, එය ප්රකාශ කළ යුතුව ඇත.
ඉන් අනතුරුව එක්සත් ජනපද නායකත්වය සිය සැබෑ ජාතික අවශ්යතා හඳුනාගෙන ඒ අනුව කටයුතු කළ යුතුය. කලාපය තුළ න්යෂ්ටික අවි ව්යාප්තිය නිශ්චිතවම අවසන් කිරීම, ආරක්ෂිත බලශක්ති සැපයුම් ජාලයක් පවත්වා ගැනීම සහ කලාපයේ වර්ධනය වන ආර්ථික වටිනාකම මත නව ආයෝජන අවස්ථා පුළුල් කිරීම එම අවශ්යතා අතර ප්රමුඛ වේ. මෙම සියලු අරමුණු වඩාත් සාර්ථකව ජයගත හැක්කේ ඉරානය සිය අසල්වැසියන් සමග සාමකාමීව කටයුතු කරන්නේ නම් පමණි. මෙය සමස්ත ගල්ෆ් කලාපයේම පොදු අරමුණක් ලෙසද හඳුනාගත හැකිය.
යුද්ධයේ පෙළඹවීම් හේතුවෙන් දෙවරක්ම මඟහැරී ගිය ද්විපාර්ශ්වික සාකච්ඡා වෙත යළි පිවිසීම ඇමරිකාවට අපහසු විය හැකිය. එමෙන්ම සාකච්ඡා මේසයේ සිට හදිසියේම බෝම්බ හෙළීම් සහ ඝාතන වෙත මාරු වූ පාලනාධිකාරියක් සමග නැවත සංවාදයකට එළඹීම ඉරාන නායකත්වයටද අසීරු කරුණකි. එහෙත් දෙපාර්ශ්වයටම කොතරම් දුෂ්කර වුවද, යුද්ධයෙන් මිදීමේ එකම මාවත වැටී ඇත්තේ මෙම සාකච්ඡා යළි ආරම්භ කිරීම මතය.
නැවතත් සාකච්ඡා සඳහා යොමු වීමට අවශ්ය ධෛර්යය දෙපාර්ශ්වයටම ලබා දීම වෙනුවෙන් යම් පෙළඹවීමක් අත්යවශ්ය වේ. ඇමරිකානු-ඉරාන මූලික ගැටළුව විසඳීම සඳහා වන ද්විපාර්ශ්වික සාකච්ඡා, කලාපයේ න්යෂ්ටික බලශක්තියේ විනිවිදභාවය සහ බලශක්ති සංක්රාන්තිය පිළිබඳ පුළුල් කලාපීය ක්රියාවලියක් සමඟ සම්බන්ධ කිරීම මගින් මෙම පෙළඹවීම ඇති කළ හැකිය. පශ්චාත්-කාබන් යුගයක් වෙත පියනඟන කලාපීය රටවල ආරක්ෂිත නවෝත්පාදන සහ සංවර්ධන කටයුතු රඳා පවතින්නේ න්යෂ්ටික තාක්ෂණයේ භූමිකාව පිළිබඳව ඇතිකරගන්නා මූලික එකඟතාවයක් මතය.
සංවාදයේ දුෂ්කරතා විඳදරාගැනීමට ප්රධාන පාර්ශ්වයන්ට මෙය ප්රමාණවත් තරම් විශාල පෙළඹවීමක් වනු ඇත්ද යන්න විමසා බැලිය යුතුය. ඕමානයට සහ ගල්ෆ් සහයෝගිතා කවුන්සිලයේ අසල්වැසි රටවලට මෙම යෝජනාව ඉදිරිපත් කළ හැකිය. මූලික සාකච්ඡා හරහා කාලයත් සමඟ විශ්වාසය ගොඩනැංවීමේ පියවරයන්ට එළඹිය හැකි අතර, බලශක්ති සංක්රාන්තිය තුළ න්යෂ්ටික බලශක්තියේ කාර්යභාරය පිළිබඳව පොදු එකඟතාවයකට පැමිණිය හැකිය. යුද්ධයක් මධ්යයේ මෙවැනි ක්රියාවලියක අවසාන ගමනාන්තය නිශ්චය කිරීම අපහසු වුවද, කලාපීය ආක්රමණශීලී නොවන ගිවිසුමක පසුබිම මත න්යෂ්ටික විනිවිදභාවය පිළිබඳ කලාපීය එකඟතාවයක් ලබා ගැනීම ඒ හරහා අපේක්ෂා කළ හැකිය.
