සෞදි අරාබියේ පිහිටි ප්රින්ස් සුල්තාන් ගුවන් කඳවුර (Prince Sultan Air Base) වෙත ඉරානය විසින් එල්ල කරන ලද සම්බන්ධීකෘත මිසයිල සහ ඩ්රෝන ප්රහාරයකින් ඇමෙරිකානු එක්සත් ජනපදයට අයත් අතිශය වැදගත්, මිල අධික ගුවන් යානයක් සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වී තිබේ. 2026 මාර්තු 27 වන දින සිදුවූ මෙම ප්රහාරය හේතුවෙන් ඇමෙරිකානු ගුවන් හමුදාව සතු ප්රධානතම පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමේ සහ පාලන (AWACS) යානයක් වන Boeing E-3G Sentry යානයක් මෙලෙස විනාශයට පත්ව ඇත.
මෙය එම මාදිලියේ යානයක් සටන් භූමියකදී විනාශ වූ ඉතිහාසයේ පළමු අවස්ථාව ලෙස වාර්තා වන අතර, මෙමගින් ඇමෙරිකාව සතුව සක්රීය මට්ටමේ පවතින AWACS යානා සංඛ්යාව 16 සිට 15 දක්වා පහත වැටී තිබේ.අවම වශයෙන් එක් බැලිස්ටික් මිසයිලයක් සහ ඩ්රෝන යානා කිහිපයක් යොදාගනිමින් දියත් කර ඇති මෙම ප්රහාරය, කඳවුරේ ප්රධාන අංගණය සහ අධි-වටිනාකමකින් යුත් ගුවන් යානා නවතා තිබූ හුදකලා ධාවන පථ වෙත නිශ්චිතවම එල්ල වී ඇත. ප්රහාරයෙන් අංක 81-0005 දරණ E-3G යානය මුළුමනින්ම දැවී ගොස් ඇති අතර, යානයේ පසුපස කොටස, එන්ජින් සහ පියාපත් දැඩි ලෙස හානියට පත්ව ඇති බව බිම් මට්ටමින් ලබාගත් ඡායාරූප මගින් තහවුරු වේ. විසිරී ගිය සුන්බුන් අතර "OK 0005" ලෙස සටහන් වූ යානයේ වලිගයේ කොටසක් සහ ඇමෙරිකානු ධජයක් ද දැකගත හැකි අතර, මීට අමතරව KC-135 Stratotanker වර්ගයේ ඉන්ධන ලබාදෙන ගුවන් යානා කිහිපයකට ද ප්රහාරයෙන් දැඩි හානි සිදුවී තිබේ.
මෙම දැවැන්ත ප්රහාරය හේතුවෙන් කඳවුරේ ගොඩනැගිලි තුළ සිටි ඇමෙරිකානු හමුදා සාමාජිකයින් 10ත් 12ත් අතර ප්රමාණයක් තුවාල ලබා ඇති අතර, ඉන් කිහිප දෙනෙකුගේ තත්ත්වය බරපතල බව වාර්තා වේ. ඇමෙරිකානු මධ්යම විධානය (CENTCOM) විසින් හමුදා භටයින් තුවාල ලැබූ බව නිල වශයෙන් තහවුරු කර ඇතත්, ගුවන් යානාවලට සිදුවූ හානිය පිළිබඳව මෙතෙක් ප්රසිද්ධියේ ප්රකාශ කර නොමැත. කෙසේ වෙතත්, ප්රහාරයට පෙර මෙවැනි E-3 යානා හයක් පමණ ප්රින්ස් සුල්තාන් කඳවුරේ ස්ථානගත කර තිබී ඇති බව තහවුරු වී ඇත.
වෙනස් කරන ලද බෝයිං 707 ගුවන් සැකිල්ලක් මත අඩි 30ක භ්රමණය වන රේඩාර් ගෝලාර්ධයක් සහිතව නිර්මාණය කර ඇති E-3 Sentry යානයක් ඩොලර් මිලියන 500ත් 700ත් අතර දැවැන්ත වටිනාකමකින් යුක්ත වේ. ඕනෑම කාලගුණික තත්ත්වයක් යටතේ නිරීක්ෂණ කටයුතු සිදු කළ හැකි මෙම යානාවලට සැතපුම් 250කට වැඩි දුරක සිට ගුවනේ ඇති ඉලක්ක සිය ගණනක් එකවර හඳුනාගැනීමටත්, ප්රහාරක යානා වෙත සජීවීව උපදෙස් ලබාදීමටත් හැකියාව පවතී. රියාද් නුවරට ගිනිකොන දෙසින් පිහිටි ප්රින්ස් සුල්තාන් ගුවන් කඳවුර, ඉරානය, යේමනය, ඉරාකය සහ සිරියාව වැනි රටවල ක්රියාකාරකම් පැය 24 පුරාම නිරීක්ෂණය කිරීම සඳහා ඇමෙරිකාව සහ සෞදි අරාබිය විසින් 2019 වසරේ සිට භාවිතා කරන ප්රධානතම මෙහෙයුම් මධ්යස්ථානයකි.
විචාරකයින් පෙන්වා දෙන්නේ මෙම ප්රහාරය මැදපෙරදිග කලාපය තුළ ඇමෙරිකානු ගුවන් බලයට එල්ල වූ දැවැන්ත පහරක් බවයි. ඉහළ තාක්ෂණයකින් යුත් ඇමෙරිකානු ගුවන් යානා, දැඩි ආරක්ෂාවක් සහිත කඳවුරක් තුළදී මෙලෙස ඉලක්ක කරගැනීම හරහා ඉරානය සිය මිසයිල සහ ඩ්රෝන යානාවල නිරවද්යතාවය ප්රදර්ශනය කර තිබේ. කලාපයේ උණුසුම් තත්ත්වයක් පවතින අවස්ථාවක ඇමෙරිකානු නිරීක්ෂණ යානා බලඇණියෙන් 40%ක් පමණ රඳවා සිටි කලාපයකින් මෙවැනි යානයක් අහිමි වීම, හවුති කැරලිකරුවන්ට හෝ වෙනත් ඉලක්ක වෙත සිදුකරන ඉදිරි මෙහෙයුම් සඳහා සෘජුවම බලපානු ඇත. එසේම, මෙම පැරණි E-3 යානා වෙනුවට නව E-7 Wedgetail යානා කඩිනමින් සේවයට එක් කිරීමේ අවශ්යතාවය ද මෙම සිදුවීමත් සමග දැඩි වී ඇත.
