ඉරානය පුරා හදිසියේ ඇවිලී ගිය විරෝධතා රැල්ල මර්දනය කිරීම සඳහා දින දෙකක් වැනි කෙටි කාලයක් තුළ දහස් ගණනක් ජනතාව ඝාතනය කර ඇතැයි විදෙස් මාධ්ය පෙන්වා දෙයි. ඝාතනය වූ ප්රමාණය විවිධ වාර්තා ඇති අතර ඇතැමුන් 2000-4000 අතර ගණන් කියද්දී ඇතැමුන් පවසන්නේ 12000 සිට 20000 දක්වා සමූල ඝාතනයක් සිදුව ඇති බවය.අන්තර්ජාල දුරකථන ජාල සියල්ල ඇණ හිට ඇති පසුබිමක එරටින් ලැබෙන ආරංචි ඉතා දුර්ලභවී තිබේ.
මේ අනුව බ්රහස්පතින්දා හා සිකුරාදා දින දෙක තුළ එළියට ආ සියලු විරෝධතාකරුවන් මරාදමමින් මහා ලේවැගිරීමක් සිදුව ඇති අතර රජයේ හමුදා විරෝධතාවට සහය දැක්වීම නිසා මෙම ඝාතන ඉරාකයෙන් ගෙන්වූ කුලී හමුදාවක් සිදුකර ඇතැයි වාර්තා පළවේ. මේ ඝාතනය සමග අරගලය නැවතී ඇති අතර මේ වනවිට ඉරානයම නිහඬ කර ඇතැයිද විදෙස් වාර්තා පෙන්වා දෙයි.මෙම සිද්ධිය එරට ඉතිහාසයේ වාර්තා වූ දරුණුතම මර්දනය ලෙස සැලකෙන අතර, ඉරාන ඉන්ටර්නැෂනල් මාධ්ය ආයතනයේ වාර්තා වලට අනුව 12,000ක් සහ සී.බී.එස් (CBS) පුවත් සේවයට අනුව 20,000ක් පමණ විය හැකි බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇති මෙම දැවැන්ත මරණ සංඛ්යාව ඉරාන ජනතාව දැඩි කම්පනයට පත් කර ඇත. ඉරාන රජය විසින් අන්තර්ජාලය මුළුමනින්ම පාහේ විසන්ධි කර තිබුණද, එරටින් පිටතට කාන්දු වන තොරතුරු සහ රූප රාමු මගින් මෙම ලේ වැගිරීම හෙළි වෙමින් පවතී.
ටෙහෙරාන් පාලනය දිගින් දිගටම කියා සිටින්නේ මෙම ප්රචණ්ඩත්වයට හේතුව ඊශ්රායලය සහ ඇමරිකාව විසින් මෙහෙයවනු ලබන ආයුධ සන්නද්ධ කඩාකප්පල්කාරීන් පිරිසක් බවත්, ඔවුන් විසින් සිවිල් වැසියන්ට සහ ආරක්ෂක අංශවලට පහර දීම නිසා රජයට ඊට ප්රතිචාර දැක්වීමට සිදු වූ බවත්ය. එහෙත්, ඇසින් දුටු සාක්ෂි සහ වීඩියෝ සාක්ෂි මගින් තහවුරු වන්නේ ඉස්ලාමීය විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකාය (IRGC) මෙම ඝාතනවලට ප්රධාන වශයෙන් වගකිව යුතු බවයි. විශේෂයෙන් ටෙහෙරානයේ වීදිවල බර අවි සහිත රථ යොදවා තිබූ අතර, ඉමාම් අලි ආරක්ෂක ඒකකය විසින් සාමාන්යයෙන් යුද ගැටුම් සඳහා භාවිතා කරන ඩී.එස්.කේ (DShK) වර්ගයේ බර මැෂින් තුවක්කු මගින් විරෝධතාකරුවන්ට වෙඩි තබන අයුරු නිරීක්ෂණය වී ඇත.
මෙම මර්දනයේ ඇති බිහිසුණුම ලක්ෂණය වන්නේ විදේශීය කුලී හේවායන් සහ සන්නද්ධ කල්ලි යොදා ගැනීම පිළිබඳව ලැබී ඇති වාර්තා වන අතර, විශේෂයෙන් කරජ් (Karaj) ප්රදේශයේ විරෝධතාකරුවන්ට වෙඩි තැබූ ආරක්ෂක අංශ සාමාජිකයින් පර්සියානු බස වෙනුවට අරාබි භාෂාවෙන් කතා කළ බවත්, මියගිය පුද්ගලයින්ගේ සිරුරු සමඟ ඔවුන් ඡායාරූප (selfies) ගත් බවත් ඇසින් දුටු සාක්ෂිකරුවන් මානව හිමිකම් සංවිධාන වෙත පවසා ඇත. ඉරාකයේ සිට පැමිණි හෂද් අල්-ෂාබි වැනි ඉරාන හිතවාදී මිලීෂියා කණ්ඩායම්වල සාමාජිකයින් 3,000ක් පමණ වන්දනාකරුවන් ලෙස වෙස්වලාගෙන දේශසීමා හරහා ඉරානයට ඇතුළු වී ඉරාන විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකායේ කඳවුරු වෙත එක්වූ බවටත්, ඔවුන් මෙම විරෝධතා මර්දනයට සෘජුවම දායක වූ බවටත් තොරතුරු වාර්තා වේ.
මීට අමතරව, 2009 වසරේ විරෝධතා මර්දනයේදී භාවිතා කළ උපක්රමයක් අනුගමනය කරමින්, සිරගතව සිටින දරුණු අපරාධකරුවන් නිදහස් කර ඔවුන්ව ආරක්ෂක අංශ සමඟ එක්ව විරෝධතාකරුවන්ට පහර දීමට යොදාගෙන ඇති බවටද ප්රබල සැකයක් පවතී. එමෙන්ම ඇතැම් විරෝධතාකරුවන් මත්ද්රව්ය අධිමාත්රාවෙන් මිය ගිය බවට රජය කරන ප්රකාශ අසත්ය බව පවසන විපක්ෂ ක්රියාකාරීන්, සැබවින්ම සිදුව ඇත්තේ මර්දනයේ යෙදෙන භටයින්ගේ ආක්රමණශීලී බව සහ කුරිරු බව වැඩි කිරීම සඳහා සිරියාවේ බහුලව නිෂ්පාදනය වන 'කැප්ටගන්' (Captagon) වැනි උත්තේජක මත්ද්රව්ය ආරක්ෂක අංශ වෙත ලබා දීම බවට චෝදනා කරයි. ජනවාරි 8 සිට 12 දක්වා වූ දින පහක කාලය තුළ පමණක් විරෝධතාකරුවන් 3,379ක් මියගොස් ඇති බව මානව හිමිකම් සංවිධාන තහවුරු කර ඇති අතර, රෝහල්වලට ගෙන ඒමට නොහැකි වූ සහ ආරක්ෂක අංශ විසින් සඟවන ලද මළ සිරුරු සංඛ්යාව සමඟ මෙම අගය තවදුරටත් ඉහළ යා හැකි බව ජාත්යන්තර නිරීක්ෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
2025 වසරේ දෙසැම්බර් මස 28 වැනි දින ඉරානයේ ටෙහෙරාන් අගනුවර කේන්ද්ර කරගනිමින් ආරම්භ වූ ආර්ථික පීඩනය මුල් කරගත් විරෝධතා රැල්ල, 2026 වසරේ ජනවාරි මස මැද භාගය වන විට එරට ඉතිහාසයේ වාර්තා වූ අතිශය දරුණුතම රාජ්ය මර්දනයක් බවට පරිවර්තනය වී තිබේ. ටෙහෙරානයේ බාසාර් වෙළඳපොළ ආශ්රිතව හටගත් කුඩා විරෝධතාවක් ලෙස ඇරඹි මෙම මහජන නැගිටීම ඉතා කෙටි කලක් තුළ ඉරානයේ සියලුම පළාත් ආවරණය වන පරිදි ව්යාප්ත වූ අතර, එය මැඩපැවැත්වීම සඳහා ඉරාන රජය විසින් අනුගමනය කරන ලද ක්රියාමාර්ග මානව හිමිකම් සංවිධාන සහ ජාත්යන්තර මාධ්ය විසින් හඳුන්වනු ලබන්නේ නිරායුධ සිවිල් වැසියන්ට එරෙහිව දියත් කළ මහා සංහාරයක් ලෙසිනි. මූලික වශයෙන් ආර්ථික අපහසුතා මත පදනම් වූ මෙම විරෝධතා පසුව රාජ්ය විරෝධී දේශපාලන අරගලයක් බවට පත් වූ අතර, ඊට ප්රතිචාර වශයෙන් රජය විසින් දියත් කරන ලද මෙහෙයුම්වල ස්වභාවය පෙර නොවූ විරූ මට්ටමේ ප්රචණ්ඩත්වයකින් යුක්ත විය.
මෙම අර්බුදයේ කේන්ද්රීය ගැටලුව බවට පත්ව ඇත්තේ රාජ්ය ප්රතිචාරයේ ඇති මාරාන්තික ස්වභාවයයි. ඉරාන රජය මෙම ප්රචණ්ඩත්වයට වගකිව යුත්තේ විරෝධතාකරුවන් අතරට රිංගා ගත් ත්රස්තවාදීන් බවට චෝදනා කළද, ස්වාධීන වාර්තා සහ ඇසින් දුටු සාක්ෂි මගින් තහවුරු වන්නේ ඉස්ලාමීය විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකාය (IRGC) සහ විදේශීය මිලීෂියා කණ්ඩායම් විසින් නිරායුධ සිවිල් වැසියන්ට එරෙහිව යුද පිටියකදී භාවිතා කරන බර අවි යොදා ගනිමින් මෙම ප්රහාර දියත් කර ඇති බවයි. විශේෂයෙන්ම ජනවාරි මස 8 වන දින ආරම්භ වූ දීර්ඝ අන්තර්ජාල විසන්ධි කිරීමත් සමඟ සිදුවූ මරණ සහ තුවාල ලැබීම් පිළිබඳ නිශ්චිත තොරතුරු ලබා ගැනීම අතිශය දුෂ්කර වී ඇති අතර, මරණ සංඛ්යාව පිළිබඳ ඇස්තමේන්තු 2,000 සිට 20,000 දක්වා විශාල පරාසයක පවතී. මෙම අන්තර්ජාල බිඳවැටීම පැය 200කට අධික කාලයක් පුරා පැවති අතර එමගින් සිදුවන අපරාධවල තොරතුරු ලෝකයෙන් වසන් කිරීමට රජය සමත් විය.
මෙම මර්දන ක්රියාවලියේ වඩාත්ම ආන්දෝලනාත්මක සහ බිහිසුණුම හෙළිදරව්ව වන්නේ ඉරාන උත්තරීතර නායක අයතුල්ලා අලි කමෙනි විසින් විරෝධතා මැඩපැවැත්වීම සඳහා විදේශීය කුලී හේවායන් යොදා ගැනීමයි. වාර්තා වන තොරතුරුවලට අනුව, සාමාන්ය ඉරාන විරෝධතාකරුවන් වෙත වෙඩි තැබීම එරට සාමාන්ය හමුදා සෙබළුන් විසින් ප්රතික්ෂේප කිරීම හේතුවෙන්, ඉරාකයේ සිට පැමිණි ෂියා සටන්කාමීන් 5,000 කගේ පමණ සහාය ලබා ගැනීමට කමෙනි තීරණය කර තිබේ. මෙම සටන්කාමීන් හෂ්ඩ් අල්-ෂාබි (PMF) සහ කටයිබ් හිස්බුල්ලා වැනි ඉරාක සන්නද්ධ කණ්ඩායම්වලට අයත් සාමාජිකයන් බව බටහිර ආරක්ෂක අංශ සහ CNN වැනි මාධ්ය ආයතන තහවුරු කර ඇත. ආගමික වන්දනාකරුවන් ලෙස වෙස්වලාගෙන, ෂලම්චේ දේශසීමාව සහ මේසාන්, වාසිට් වැනි ප්රදේශ හරහා බස් රථවලින් ඉරානයට ඇතුළු වූ මෙම පිරිස් ඉරාන රජයේ පැවැත්ම ආරක්ෂා කිරීම වෙනුවෙන් ඕනෑම අමානුෂික ක්රියාවක් කිරීමට පෙළඹී සිටිති. දේශසීමා නිලධාරීන්ගේ සාක්ෂිවලට අනුව, පුද්ගලයින් 50 බැගින් ගමන් කළ හැකි බස් රථ 60 කින් පමණ මෙම පිරිස ප්රවාහනය කර ඇති අතර, එම රථවල කාන්තාවන් හෝ ළමුන් නොසිටි බවත්, සිටි සියලු දෙනා කළු ඇඳුමින් සැරසුණු සන්නද්ධ පිරිමි පුද්ගලයින් බවත් සඳහන් වේ.
කරාජ් (Karaj) සහ අල්බෝර්ස් (Alborz) වැනි ප්රදේශවල සිදු වූ දරුණු මර්දනයන්හිදී ආරක්ෂක අංශ සාමාජිකයන් පර්සියානු භාෂාව වෙනුවට අරාබි භාෂාවෙන් කතා කළ බවට ඇසින් දුටු සාක්ෂි ලැබී ඇති අතර, මෙය විදේශීය හමුදා මැදිහත්වීම තවදුරටත් තහවුරු කරයි. ටෙහෙරානයේ බටහිර ප්රදේශවල වීදිවල ඩී.එස්.කේ. (DShK) වර්ගයේ බර මැෂින් තුවක්කු සවි කරන ලද පිකප් රථ ගමන් කරන ආකාරය දැක්වෙන වීඩියෝ දර්ශන පිටවී ඇති අතර, මෙවැනි යුද අවි සාමාන්යයෙන් නගර මධ්යයේ කැරලි මර්දනයට යොදා නොගනී. මෙම බර අවි භාවිතය සහ විදේශීය මිලීෂියාවන්ගේ මැදිහත්වීම නිසා කරාජ් නගරය තුළ පමණක් "සංහාරයක්" සිදුවූ බවට වාර්තා වේ. විරෝධතාකරුවන්ට එරෙහිව "වෙඩි තබා මරා දැමීමේ" (Shoot to kill) නියෝග ක්රියාත්මක වූ බවට සාක්ෂි ලැබී ඇති අතර, තුවාල ලැබූවන්ට පවා අවසන් වෙඩි පහර එල්ල කර මරා දැමීමටත්, මළ සිරුරු සමඟ සෙල්ෆි ඡායාරූප ගැනීමටත් මෙම සන්නද්ධ කණ්ඩායම් කටයුතු කර තිබේ.
මරණ සංඛ්යාව පිළිබඳව පවතින දත්තයන්හි විශාල පරස්පරතාවක් පවතී. ඉරාන රජයේ නිල නිවේදනවලට අනුව මරණ සංඛ්යාව 2,000ක් පමණ වන අතර ඔවුන් පවසන්නේ ආරක්ෂක අංශ සාමාජිකයන්ද ඊට ඇතුළත් බවයි. කෙසේ වෙතත්, ඉරාන මානව හිමිකම් ක්රියාකාරීන්ගේ ප්රවෘත්ති ඒජන්සිය (HRANA) විසින් තහවුරු කරන ලද දත්තවලට අනුව විරෝධතාකරුවන් 2,885ක් සහ ආරක්ෂක අංශ සාමාජිකයන් 47ක් මිය ගොස් ඇත. නෝර්වේ මූලස්ථාන කරගත් ඉරාන මානව හිමිකම් සංවිධානය (IHRNGO) සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ අභ්යන්තර ආරංචි මාර්ග උපුටා දක්වමින් පවසන්නේ මරණ සංඛ්යාව 3,428 ඉක්මවන බවයි. වඩාත් බරපතල කාරණය වන්නේ ඉරාන ජාතික ආරක්ෂක කවුන්සිලයට සම්බන්ධ ඇතැම් ආරංචි මාර්ග උපුටා දක්වමින් ඉරාන් ඉන්ටර්නැෂනල් මාධ්යය වාර්තා කරන්නේ මරණ සංඛ්යාව 12,000ක් පමණ විය හැකි බවයි. එමෙන්ම CBS පුවත් සේවය ක්රියාකාරීන් සහ වෛද්ය වාර්තා පදනම් කරගනිමින් මරණ 20,000ක් පමණ සිදුව ඇති බවට අනුමාන කරයි. මෙම ඛේදවාචකයේ අමානුෂිකම පැතිකඩ වන්නේ, ඝාතනයට ලක්වූවන්ගේ පවුල්වලට තම ඥාතීන්ගේ මළ සිරුරු ලබා ගැනීම සඳහා වෙඩි උණ්ඩවලට මුදල් ගෙවීමට සිදුවීමයි. වාර්තා වන පරිදි එක් උණ්ඩයක් සඳහා ඩොලර් 480 සිට 1,720 දක්වා මුදලක් අය කරනු ලබන අතර, මෙය මියගිය අයගේ පවුල් තවදුරටත් පීඩාවට පත් කිරීමේ සහ පළිගැනීමේ ක්රියාවක් ලෙසද සැලකේ.
රාජ්ය මර්දනය හුදෙක් වීදි සටන්වලට පමණක් සීමා නොවූ අතර, අත්අඩංගුවට ගැනීම් සහ නීතිමය ක්රියාමාර්ග හරහාද දියත් විය. මේ වන විට 10,000කට අධික පිරිසක් අත්අඩංගුවට ගෙන ඇති බව වාර්තා වන අතර, නීතිපතිවරයා විසින් සියලුම විරෝධතාකරුවන් "දෙවියන්ගේ සතුරන්" (mohareb) ලෙස නම් කර තිබේ. ඉරාන නීතියට අනුව මෙම චෝදනාවට මරණ දඬුවම නියම කළ හැකිය. මීට අමතරව, විරෝධතාකරුවන් මත්ද්රව්ය අධිමාත්රාවෙන් මියගිය බවට ආරක්ෂක අමාත්යවරයා ප්රකාශ කළද, විරුද්ධ පක්ෂ ක්රියාකාරීන් පෙන්වා දෙන්නේ ආරක්ෂක අංශ සාමාජිකයන්ට ප්රචණ්ඩත්වය මුදාහැරීම සඳහා කැප්ටගන් (Captagon) වැනි මත්ද්රව්ය ලබා දී ඇති බවයි. සිරියාවේ බහුලව නිෂ්පාදනය වන මෙම මත්ද්රව්යය ආවේගශීලී බව වැඩි කිරීමට සහ බිය නැති කිරීමට හේතු වන අතර, අත්අඩංගුවට ගත් විරෝධතාකරුවන් දරුණු වධහිංසාවලට ලක් කිරීමට මෙය හේතුවක් වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.
ජනවාරි 8 වන දින සිට ක්රියාත්මක වූ අන්තර්ජාල බිඳවැටීම හුදු තාක්ෂණික දෝෂයක් නොව සැලසුම් සහගත ක්රියාවලියකි. දින 8කට අධික කාලයක් පුරා අන්තර්ජාල සම්බන්ධතාවය 1% දක්වා පහත වැටුණු අතර, එම කාලය තුළ "සංහාරය" උපරිම මට්ටමකට ළඟා විය. ටෙහෙරාන් රෝහල් මෘත ශරීරවලින් පිරී ගිය අතර ෂිරාස් නගරයේ ශල්ය වෛද්යවරුන්ගේ හිඟයක් ඇති විය. 'ද ගාඩියන්' පුවත්පත වාර්තා කරන පරිදි, ඉරාන රජය 2026 වසර අවසන් වන විට ගෝලීය අන්තර්ජාලයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් වී, රජයේ දැඩි අධීක්ෂණය යටතේ පවතින දේශීය අන්තර්ජාල පද්ධතියක් (Intranet) හඳුන්වා දීමට සැලසුම් කරමින් සිටී. මෙමගින් ගෝලීය අන්තර්ජාල ප්රවේශය රජයට හිතවත් ප්රභූ පිරිසකට පමණක් සීමා වූ වරප්රසාදයක් බවට පත්වනු ඇත.
දේශපාලනික වශයෙන්, උත්තරීතර නායක කමෙනි මෙම සිදුවීම් සඳහා ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් සහ විදේශීය බලවේග වගකිව යුතු බවට චෝදනා කරයි. කෙසේ වෙතත්, එක්සත් ජාතීන්ගේ විශේෂ නියෝජිතයින් සහ ජාත්යන්තර ප්රජාව සිය දැඩි කනස්සල්ල පළ කර ඇත. පිටුවහලේ වෙසෙන ඉරාන ෂා රජුගේ පුත් රේසා පර්ලෙවි ප්රකාශ කර ඇත්තේ ඉස්ලාමීය ජනරජයේ බිඳ වැටීම ආසන්න බවත් තමන් නැවත පැමිණීමට සූදානම් බවත්ය. කෙසේ වෙතත්, විදේශීය මිලීෂියාවන්ගේ සහාය ඇතිව දියත් කළ මෙම ම්ලේච්ඡ මර්දනය හමුවේ ජනවාරි 17 වන විට විරෝධතා යම් මට්ටමකට පාලනය වී ඇති බවක් පෙනෙන්නට තිබුණද, ඉරාන සමාජය තුළ ගොඩනැගී ඇති වෛරය සහ භීෂණය තවදුරටත් පුපුරා යා හැකි ගිනිකන්දක් මෙන් පවතී.
