ශ්රී ලංකා රජය විසින් විදේශීය ඩිජිටල් සේවා සඳහා 18% ක එකතු කළ අගය මත බද්දක් හඳුන්වා දීමට තීරණය කර ඇත
ශ්රී ලංකා රජය විසින් 2025 ඔක්තෝබර් 01 වන දින සිට රට තුළ ක්රියාත්මක වන ඩිජිටල් සේවාවන් සඳහා එකතු කළ අගය මත බද්ද (VAT) අය කිරීමට තීරණය කර ඇත. මෙම තීරණය 2025 අංක 04 දරන එකතු කළ අගය මත බදු (සංශෝධන) පනත යටතේ ගෙන ඇති අතර,
මෙම නව බදු ක්රමවේදය ප්රධාන වශයෙන් ඉලෙක්ට්රොනික වේදිකාවක් (Electronic platform) හරහා ශ්රී ලංකාවේ පුද්ගලයන්ට සේවා සපයන අනේවාසික පුද්ගලයන් ඉලක්ක කරගෙන ඇත. මෙහිදී පසුගිය මාස 12ක කාලය තුළ රුපියල් මිලියන 60ක් ඉක්මවා සේවා සපයා ඇති හෝ අවසාන කාර්තුව තුළ රුපියල් මිලියන 15ක් ඉක්මවා සේවා සපයා ඇති අනේවාසික සේවා සපයන්නන් වැට් බද්ද සඳහා අනිවාර්යයෙන්ම ලියාපදිංචි විය යුතු බව නව නීතිය මඟින් ප්රකාශ කර ඇත.
බද්දට යටත් වන ඩිජිටල් සේවා ක්ෂේත්ර
නිකුත් කරන ලද ගැසට් පත්රයේ 1.3 වගන්තියට අනුව, ඉලෙක්ට්රොනික වේදිකාවක් හරහා සපයනු ලබන පහත සඳහන් සේවාවන් බදු අය කළ හැකි සැපයුම් ලෙස සලකනු ලබන අතර, මෙම ලැයිස්තුව එම සේවාවන්ට පමණක් සීමා නොවන බවද සඳහන් කර ඇත:
- මේඝ පරිගණනය (Cloud Computing): සත්කාරක සේවා, පරිගණක ගබඩා පහසුකම් සහ පරිගණක බල සේවා (computing power services) මෙයට අයත් වේ.
- සේවාවක් ලෙස මෘදුකාංග සැපයීම (SaaS): වෙබ් පාදක යෙදුම් සහ විවිධ මෘදුකාංග සේවාවන් මේ යටතට ගැනේ.
- විද්යුත් වාණිජ්ය සේවා: මාර්ගගත වෙළඳ සැල් (Online stores), ගෙවීම් ද්වාර සහ ඇණවුම් ඉටු කිරීමේ සේවා මෙයට ඇතුළත් වේ.
- ඩිජිටල් අලෙවිකරණය සහ වෙළඳ ප්රචාරණය: සෙවුම් යන්ත්ර ප්රශස්තකරණය (SEO), සමාජ මාධ්ය අලෙවිකරණය, PPC දැන්වීම් සහ විද්යුත් තැපැල් අලෙවිකරණය (email marketing) මෙම කාණ්ඩයට අයත් වේ.
- සයිබර් ආරක්ෂණ සේවා: තර්ජන හඳුනා ගැනීම, ෆයර්වෝල් ආරක්ෂාව සහ දත්ත සංකේතනය වැනි සේවාවන් මෙයට ඇතුළත් වේ.
- තොරතුරු තාක්ෂණ සහාය සහ කළමනාකරණය කළ සේවා: දුරස්ථ තාක්ෂණික සහාය, තොරතුරු තාක්ෂණ උපදේශන සහ උපකාරක සේවා විසඳුම් මෙයට අයත් වේ.
- ප්රවාහ සේවා (Streaming Services): වීඩියෝ, සංගීතය, සජීවී අන්තර්ගතයන් සහිත වේදිකා මෙම කාණ්ඩයට ඇතුළත් වේ.
- මූල්ය තාක්ෂණය (FinTech): මාර්ගගත බැංකුකරණය (Online banking), ගෙවීම් සකසනයන් (PayPal, Stripe වැනි) සහ ක්රිප්ටෝකරන්සි හුවමාරු සේවා මෙයට අයත් වේ.
- ඊ-වාණිජ වේදිකා (E-commerce Platforms): මාර්ගගත භාණ්ඩ අලෙවිය සඳහා වන විවිධ වෙබ් අඩවි මෙයට ඇතුළත් වේ.
- සමාජ මාධ්ය වේදිකා (Social Media Platforms): ජනප්රිය සමාජ මාධ්ය වෙබ් අඩවි සහ යෙදුම් මෙම කාණ්ඩයට අයත් වේ.
- ඉල්ලුම මත සේවා සැපයීමේ වේදිකා (On-Demand Service Platforms): සේවාවන් ඉල්ලුම් කිරීම සඳහා භාවිතා කරන මාර්ගගත වේදිකා මෙයට ඇතුළත් වේ.
- අන්තර්ගතය බෙදා ගැනීමේ වේදිකා (Content Sharing Platforms): විවිධ අන්තර්ගතයන් බෙදා හැරීම සඳහා භාවිතා කරන වෙබ් අඩවි මෙයට අයත් වේ.
- ක්ලවුඩ් සහයෝගීතා වේදිකා (Cloud Collaboration Platforms): මාර්ගගත සහයෝගීතා සේවා සපයන වේදිකා මෙම කාණ්ඩයට ඇතුළත් වේ.
- වෙළඳ පොළ වේදිකා (Marketplace Platforms): විවිධ භාණ්ඩ හා සේවා ගනුදෙනු සඳහා වන මාර්ගගත වෙළඳ පොළවල් මෙයට අයත් වේ.
- සූදු ක්රීඩා වේදිකා (Gaming Platforms): මාර්ගගත ක්රීඩා සහ සූදු සේවා සපයන වේදිකා මෙයට ඇතුළත් වේ.
- බ්ලොක්චේන් සහ NFT වේදිකා: OpenSea, Binance, Ethereum-පාදක යෙදුම් (apps) වැනි ඩිජිටල් වත්කම් හුවමාරු කරන වේදිකා මෙම කාණ්ඩයට අයත් වේ.
- සාමාජිකත්වය සඳහා දායක මුදල් ගෙවනු ලබන වෙබ් අඩවි: දායකත්ව ගාස්තු මත පදනම් වූ වෙබ් අඩවි සහ සේවාවන් මෙයට ඇතුළත් වේ.
- හෝටල් වෙන් කිරීම්, ටිකට්පත් වෙන් කරවා ගැනීම සඳහා යෙදුම් භාවිතය: සංචාරක සහ ප්රවේශපත් වෙන් කිරීම් සඳහා වන මාර්ගගත සේවාවන් මෙයට අයත් වේ.
බදු අනුපාතිකය සහ ක්රියාත්මක වන දිනය
නව ගැසට් පත්රයට අනුව, ඉහත සඳහන් ඩිජිටල් සේවාවන් සැපයීම 2025 ඔක්තෝබර් 01 දින සිට 18% ක වැට් බදු අනුපාතිකයකට යටත් වනු ඇත. මෙම බදු ක්රමය ශ්රී ලංකාවේ ඩිජිටල් ආර්ථිකය කෙරෙහි සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
බදු ක්රියාත්මක කිරීමේ ප්රායෝගික බලපෑම්
මෙම නව බදු ක්රමය ක්රියාත්මක වීමත් සමඟ Netflix, Spotify, Microsoft 365, Google සහ Amazon වැනි ජාත්යන්තර සමාගම් විසින් ශ්රී ලංකාවේ පාරිභෝගිකයන්ට සපයන සේවාවන් සඳහා 18% ක අමතර වැට් බද්දක් අය කිරීමට සිදුවනු ඇත. මෙය එම සේවාවන්හි මිල ගණන් කෙරෙහි ඍජු බලපෑමක් ඇති කරනු ඇත.
නව නීතියට අනුව, ශ්රී ලංකාවේ පාරිභෝගිකයින්ට සේවා සපයන සහ නියමිත සීමාවන් ඉක්මවන ආදායමක් උපයන විදේශීය ඩිජිටල් සේවා සපයන්නන් ශ්රී ලංකාවේ බදු බලධාරීන් සමඟ ලියාපදිංචි වීම අනිවාර්ය වන අතර, එසේ නොමැති නම් නීතිමය ක්රියාමාර්ග සහ දඬුවම්වලට මුහුණ දීමට සිදුවිය හැකිය.
මෙම නව බදු ක්රමය ක්රියාත්මක කිරීම මඟින් රජය අපේක්ෂා කරන්නේ දේශීය ආදායම වැඩි කිරීම සහ ඩිජිටල් ආර්ථිකයේ වර්ධනය සමඟ බදු ආදායම් අහිමි වීම වැළැක්වීමයි. මෙම පියවර ගෝලීය ඩිජිටල් සේවා සපයන්නන් සඳහා සාධාරණ තරඟකාරී පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීම සඳහාද උපකාරී වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
බදු ලියාපදිංචිය සඳහා සුදුසුකම් ලබන සමාගම්
ගැසට් පත්රයට අනුව, පහත සඳහන් සුදුසුකම් සපුරාලන විදේශීය ඩිජිටල් සේවා සපයන්නන් වැට් බද්ද සඳහා ලියාපදිංචි විය යුතුය:
පසුගිය මාස 12ක කාලය තුළදී රුපියල් මිලියන 60ක් ඉක්මවූ සේවා සපයා ඇති අනේවාසික සේවා සපයන්නන්, හෝ
අවසාන කාර්තුව තුළදී රුපියල් මිලියන 15ක් ඉක්මවා සේවා සපයා ඇති අනේවාසික සේවා සපයන්නන්
මෙම සීමාවන් නිර්ණය කිරීමෙන් රජය අපේක්ෂා කරන්නේ ශ්රී ලංකාවේ වෙළඳපොළෙහි සැලකිය යුතු ක්රියාකාරිත්වයක් සහිත විශාල ඩිජිටල් සේවා සපයන්නන් පමණක් මෙම බද්දට යටත් කිරීමයි.
අපේක්ෂිත බලපෑම්
මෙම නව බදු ක්රමය ක්රියාත්මක වීමෙන් ඇතිවිය හැකි ප්රධාන බලපෑම් කිහිපයක් පහත දැක්වේ:
පාරිභෝගික මිල ඉහළ යාම: ඩිජිටල් සේවා සඳහා 18% ක වැට් බද්දක් එකතු වීමත් සමඟ පාරිභෝගිකයින්ට අමතර මිලක් ගෙවීමට සිදුවනු ඇත.
රාජ්ය ආදායම වැඩිවීම: විදේශීය ඩිජිටල් සේවා සමාගම්වලින් ලැබෙන බදු ආදායම රජයේ මුදල් ප්රවාහය වැඩි දියුණු කරනු ඇත.
ඩිජිටල් සේවා පරිභෝජනයේ වෙනස්කම්: මිල ඉහළ යාමත් සමඟ සමහර පාරිභෝගිකයින් තම ඩිජිටල් සේවා පරිභෝජනය අඩු කිරීමට හෝ වෙනත් විකල්ප සොයා යාමට පෙළඹිය හැකිය.
ලියාපදිංචි නොවන සමාගම් සඳහා අභියෝග: නියමිත බදු ගෙවීමට අපොහොසත් වන විදේශීය සමාගම්වලට ශ්රී ලංකාවේ වෙළඳපොළ තුළ ක්රියාත්මක වීමේ අභියෝගවලට මුහුණ දීමට සිදුවනු ඇත.