ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රමුඛ පෙළේ මූල්‍ය ආයතනයක් වන එන්ඩීබී බැංකුවේ (NDB Bank) 2025 වසරේ ගිණුම් වාර්තා සහතික කිරීමෙන් අනතුරුව හෙළිදරව් වූ රුපියල් බිලියන 13ක මහා පරිමාණ මූල්‍ය වංචාව මුල් කරගනිමින්, මෙරට බැංකු හා විගණන ක්ෂේත්‍රය දැඩි නියාමන පියවර හමුවේ දැඩි කැලඹීමකට ලක්ව තිබේ. වසර ගණනාවක් මුළුල්ලේ ඇදී ගිය මෙම අක්‍රමිකතාව කරළියට පැමිණීමත් සමඟ, එම විගණන කටයුතු සිදු කළ අර්න්ස්ට් ඇන්ඩ් යන්ග් (Ernst and Young - E&Y) සමාගමේ අදාළ හවුල්කරුවන්ට මෙරට වෙනත් කිසිදු බැංකුවක විගණන කටයුතුවල නිරත වීම ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් වහාම ක්‍රියාත්මක වන පරිදි තහනම් කර ඇත.
අර්න්ස්ට් ඇන්ඩ් යන්ග් (Ernst and Young - E&Y) යනු වසර ගණනාවක් තිස්සේ ශ්‍රී ලංකාවේ විගණණ කටයුතු සම්බන්ධයෙන් ක්‍රියාකළ ප්‍රමුඛතම ආයතනයයි.පාර්ලිමේන්තුවේ රජයේ මුදල් පිළිබඳ කාරක සභාව (COPF) හමුවේ කරුණු අනාවරණය කරමින් බැංකු අධීක්ෂණ අධ්‍යක්ෂ ආර්. ආර්. ද සිල්වා ජයතිලක මහතා තහවුරු කළේ, අදාළ විගණකවරුන්ට එරෙහිව මහ බැංකුව දැනටමත් ක්‍රියාමාර්ග කිහිපයක් ගෙන ඇති බවයි. ඊට අනුව මෙම විගණනයට ඍජුවම සම්බන්ධ වූ පාර්ශ්වකරුවන්ට තවදුරටත් බැංකු විගණන කටයුතු කරගෙන යාමට අවසර නොලැබෙන අතර, එන්ඩීබී බැංකුවේ අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩල විගණන කමිටුව ප්‍රතිසංවිධානය කිරීමට ද මහ බැංකුව පියවර ගෙන තිබේ.
පාර්ලිමේන්තු කාරක සභාව හමුවේ හෙළි වූ තොරතුරුවලට අනුව, මෙම දැවැන්ත වංචාව මෙහෙයවා ඇත්තේ එන්ඩීබී බැංකුවේ තොරතුරු තාක්ෂණ අංශයට සම්බන්ධ කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයන් පිරිසකි. වසර කිහිපයක් මුළුල්ලේ ක්‍රමානුකූලව රුපියල් බිලියන 13 කට ආසන්න මුදලක් වංචනික ලෙස බැහැරට ඇදගත් ඔවුන්, ගිණුම් කාලසීමාවන් අවසානයේදී මතුවන ශේෂ හිඟය පියවීම සඳහා තොරතුරු තාක්ෂණ පද්ධතිය හරහා ව්‍යාජ වත්කම් ගිණුම් නිර්මාණය කර තිබිණි. වඩාත් කැපී පෙනෙන කරුණ වන්නේ, වංචාවට සම්බන්ධ වූවන් අනුකූලතා (compliance) අංශයේ ද කටයුතු කර තිබීමයි. ඒ ඔස්සේ නියාමන බලධාරීන් පමණක් නොව, ඇතැම් විට විගණකවරුන් පවා නොමඟ යැවීමට ඔවුන් කටයුතු කර ඇති බව කාරක සභාවට දැනුම් දී තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, මෙම බැරෑරුම් ගැටලුව සම්බන්ධයෙන් විගණන සමාගම ක්‍රියා කර ඇති ආකාරය නියාමකයන්ගේ දැඩි අවධානයට ලක්ව ඇත. විගණකවරුන් මෙම කරුණ තාරකා ලකුණක් මඟින් සටහන් කර තිබුණද, ඒ පිළිබඳව විධිමත් සුදුසුකම් ලැබීමේ (formal qualification) සටහනක් හෝ අවධානය යොමු කිරීමේ කරුණක් (emphasis of matter) ලෙස වාර්තා කර නොතිබීම විශේෂත්වයකි.
මේ අතර, බැංකු ඇතුළු නිශ්චිත ව්‍යාපාර අතර ශ්‍රී ලංකා ප්‍රමිතීන්ට අනුකූලව ගිණුම් පවත්වාගෙන යාම නිරීක්ෂණය කරන ශ්‍රී ලංකා ගිණුම්කරණ සහ විගණන ප්‍රමිති අධීක්ෂණ මණ්ඩලය (SLAASMB) මෙම සිදුවීම පිළිබඳ සවිස්තර වාර්තාවක් සකස් කිරීමෙන් පසු නීති උපදෙස් පතා තිබේ. පාර්ලිමේන්තු කාරක සභාව අමතමින් එම මණ්ඩලයේ සභාපතිනී ඊ. එච්. මොහොට්ටි මහත්මිය සඳහන් කළේ, අදාළ වාර්තාව සකස් කර අවසන් කොට එය මහ බැංකුව, සුරැකුම්පත් හා විනිමය කොමිෂන් සභාව (SEC) වෙත ලබා දුන් බවත්, එහි පිටපතක් ගරු නීතිපතිවරයා වෙත යොමු කළ බවත්ය. ඉදිරියට ගත යුතු නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග පිළිබඳව නිශ්චය කර ගැනීම එහි මූලික අරමුණ වී තිබේ.
එහිදී එම වාර්තාවේ ඇතැම් තොරතුරු හෙළිදරව් කිරීමට හැකියාවක් තිබේදැයි කාරක සභා සභාපති හර්ෂ ද සිල්වා මහතා විමසූ අවස්ථාවේදී, ඊට එකඟ විය නොහැකි බව මොහොට්ටි මහත්මිය ප්‍රකාශ කළාය. සභාපතිවරයා ඊට ප්‍රතිචාර දක්වමින් පැවසුවේ "එයින් අදහස් වන්නේ එය බියකරු බවක්" යන්නයි.
අදාළ නිරීක්ෂණ වාර්තාව අධ්‍යයනය කරමින් පවතින ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව ද ඉදිරි ක්‍රියාමාර්ග සඳහා සූදානම් වෙමින් සිටී. මහ බැංකු අධිපති නන්දලාල් වීරසිංහ මහතා පෙන්වා දෙන්නේ, තමන්ගේ අවබෝධය අනුව මෙම වාර්තාව පදනම් කරගනිමින් විගණකවරයාට එරෙහිව තවදුරටත් පියවර ගැනීමට මහ බැංකුවට ඉඩකඩ පවතින බවයි.