එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ මීළඟ මහලේකම්වරයා තෝරාපත් කරගැනීම සම්බන්ධයෙන් මේ වන විට එම සංවිධානය තුළ දැඩි ව්‍යාකූල තත්ත්වයක් නිර්මාණය වී තිබේ. වාර දෙකක් සම්පූර්ණ කිරීමෙන් අනතුරුව වත්මන් මහලේකම් 77 හැවිරිදි ඇන්ටෝනියෝ ගුටරෙස් මෙම වසර අවසානයේදී සිය ධුරයෙන් සමුගැනීමට නියමිත අතර, ඔහුට පෙර එම පුරප්පාඩුව සඳහා නිසි අනුප්‍රාප්තිකයෙකු තෝරාගැනීමට නොහැකි වීමේ අවදානමක් මතුව ඇත.
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ වසර 80ක ඉතිහාසය තුළ මෙවැනි තත්ත්වයක් මින් පෙර කිසිදාක උද්ගත වී නොමැත.ගතවූ දශක අටක කාලය පුරාම මෙම ඉහළම තනතුර හිමිවූයේ ස්වීඩනය, දකුණු කොරියාව සහ මෑතකදී පෘතුගාලය වැනි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටවල් නියෝජනය කළ සම්ප්‍රදායික රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයන්ටය. එහෙත් මෙවර තරගය ඊට සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් මුහුණුවරක් ගෙන තිබේ. කලාපීය ප්‍රතිවාදීන් වන තුර්කිය සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය විසින් ඉදිරිපත් කළ අපේක්ෂකයන් දෙදෙනෙකු මෙන්ම, ආර්ජන්ටිනාවේ දක්ෂිණාංශික නායක හාවියර් මිලෙයිගේ සහාය ලබන අපේක්ෂකයෙකු සහ තවත් ලතින් ඇමෙරිකානු රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයන් සිව්දෙනෙකු ද මෙම තරගයට එක්ව සිටිති. මීට අමතරව, හංගේරියාවේ හිටපු නායක වික්ටර් ඕර්බන් ද මීට තරග කළ හැකි බව වෝල් ස්ට්‍රීට් ජර්නල් පුවත්පතේ කතුවැකියක් මඟින් යෝජනා කර තිබිණි.
පසුගිය මාසයේදී එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ බලවත් හිටපු එක්සත් ජාතීන්ගේ නියෝජිතවරියක වන ලානා නුසෙයිබේ මෙම තරගයට එක්වීමත් සමඟ විශාල ආන්දෝලනයක් හටගත්තේය. ඊට ප්‍රධාන හේතුව වූයේ සුඩානයේ සිදුවන බව කියන සාහසික ක්‍රියාවලට සම්බන්ධ කැරලිකරුවන්ට එමීර් රාජ්‍යය විසින් සහාය දක්වන බවට වන වාර්තාය. ඉන් අනතුරුව ඔවුන්ගේ කලාපීය ප්‍රතිවාදියා වන තුර්කිය ද සිය අපේක්ෂකයා ලෙස බහුපාර්ශ්වික ආරක්ෂක සංවිධානයක් වන OSCE හි ප්‍රධානී ෆෙරිදුන් සිනිර්ලියොග්ලු නම් කළේය. මෙම හදිසි මැදිහත්වීම් හේතුවෙන්, කලාපීය භ්‍රමණ එකඟතාවය යටතේ මෙවර ලතින් ඇමෙරිකානු අපේක්ෂකයෙකුට හෝ ඉතිහාසයේ පළමු වතාවට කාන්තාවකට මහලේකම් ධුරය හිමිවනු ඇතැයි පැවති බලාපොරොත්තු බොඳ වී ගොස් ඇත.
නිව්යෝර්ක් නුවර ජාත්‍යන්තර සාම ආයතනයේ පර්යේෂකයෙකු වන හිටපු එක්සත් ජාතීන්ගේ නිලධාරී ඩැනියෙල් සෆ්රාන්-හොන් පවසන පරිදි, "මෙය කිසිවෙකුත් නොදන්නා අපැහැදිලි සීමාවක්" වන අතර "එක්සත් ජාතීන්ගේ මහලේකම් ධුරය සඳහා මින් පෙර කිසිදාක මෙතරම් ව්‍යාකූල තරගයක් නිර්මාණය වී නොමැත."
මෙම ධුරය සඳහා වන තරගය පමණක් නොව, සමස්ත එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයම මේ වන විට පසුකරමින් සිටින්නේ එහි ඉතිහාසයේ වඩාත්ම අර්බුදකාරී සහ ව්‍යාකූල කාලපරිච්ඡේදයයි. ට්‍රම්ප් පරිපාලනය විසින් සිදුකළ අරමුදල් කප්පාදුව හේතුවෙන් සංවිධානයේ සමස්ත අයවැය ඩොලර් බිලියන 6.5ක හිඟයකට මුහුණ දී තිබේ. සුඩානය, සිරියාව සහ ගාසා තීරය වැනි යුධ කලාපවල සාමය ස්ථාපිත කිරීමට අපොහොසත් වීම හේතුවෙන් සංවිධානයේ කීර්තිනාමයට ද දැඩි හානියක් සිදුව ඇත. වත්මන් සහ හිටපු සේවකයින් කිහිප දෙනෙකුට අනුව, සංවිධානය තුළ සේවක චිත්ත ධෛර්යය ද අතිශය පහළ මට්ටමකට වැටී ඇති අතර රැකියා දහස් ගණනක් කප්පාදු කර තිබේ. යුක්රේනය සහ ගාසා තීරයේ යුද්ධ, දේශගුණික විපර්යාස සහ කෘත්‍රිම බුද්ධියේ භයානක වර්ධනය වැනි ලෝක අර්බුද මැද, මෙතරම් ගැටලුකාරී තත්ත්වයක් යටතේ වුවද කෙනෙකු මෙම ඉහළම තනතුර දැරීමට කැමැත්තක් දැක්වීම පවා පුදුම සහගතය.
ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් මීට පෙර අවස්ථා ගණනාවකදී එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය දැඩි ලෙස විවේචනය කළ අතර, ගිවිසුම් රැසකින් ඉවත් වී එහි අරමුදල් ද කප්පාදු කළේය. එසේ වුවද, ලෝක සාමය වෙනුවෙන් ජාත්‍යන්තර බලවතුන් මෙහෙයවීමේ සහ සංවිධානයේ න්‍යාය පත්‍රය සකස් කිරීමේ වගකීම පැවරෙන්නේ මහලේකම්වරයාටය. මීළඟ මහලේකම්වරයා තෝරාගැනීමේ වගකීම පැවරී ඇත්තේ එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයටය. එහෙත් නිෂේධ බලය සහිත නිත්‍ය සාමාජිකයන් පස්දෙනා වන බ්‍රිතාන්‍යය, චීනය, ප්‍රංශය, රුසියාව සහ එක්සත් ජනපදය අතර සබඳතා මේ වන විට පවතින්නේ දැඩි අවිශ්වාසයකින් සහ පිරිහුණු තත්ත්වයකිනි. මීට අමතරව, ඉරානය සමඟ පවතින යුද්ධය කෙරෙහි අවධානය යොමු කර සිටින විදේශ ප්‍රතිපත්ති උපදේශකයන්ගේ බලපෑමට ලක්ව සිටින ට්‍රම්ප්ගේ ස්ථාවරය පැහැදිලි නොවීම ද මෙම තෝරාගැනීමේ ක්‍රියාවලිය තවදුරටත් සංකීර්ණ කර ඇත.
ජාත්‍යන්තර පරමාණුක බලශක්ති ඒජන්සියේ (IAEA) ප්‍රධානියා වන ආර්ජන්ටිනා ජාතික රෆායෙල් ග්‍රොසි ඇතුළු සමහර අපේක්ෂකයින් එක්සත් ජනපදයට සමීප පුද්ගලයින් ලෙස සැලකේ. වොෂින්ටනයේ සිටින ඔහුගේ ආධාරකරුවන් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය තුළ ප්‍රසිද්ධව ඇත්තේ "ග්‍රොසි බ්‍රදර්ස්" ලෙසිනි. එහෙත් එක්සත් ජාතීන්ගේ වෙළඳ අංශයේ ප්‍රධානියා මෙන්ම කළු මුහුදේ ධාන්‍ය ගනුදෙනුව සඳහා දායක වූ කොස්ටාරිකා රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික නිලධාරිනී රෙබෙකා ග්‍රින්ස්පෑන් වැනි අපේක්ෂිකාවන්, ට්‍රම්ප් පරිපාලනය සතුටු කරන ආකාරයේ වෙනස්කම් සංවිධානය තුළ සිදුකිරීමට මැලිකමක් දක්වනු ඇතැයි විචාරකයෝ සිතති. එමිරේට්ස් අපේක්ෂිකා නුසෙයිබේ වොෂින්ටනය සහ මොස්කව් යන දෙපාර්ශ්වය සමඟම සමීප සබඳතා පවත්වන බව පෙනෙන්නට තිබුණද, ඇය එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ ඒකාධිපති රජයට වඩාත් සමීප බව සැලකේ. මේ අතර, කවරෙකු යැයි නිශ්චිතව ප්‍රකාශ කර නොමැති වුවද, තමන් ලතින් ඇමෙරිකානු අපේක්ෂකයෙකුට සහාය දක්වන බව චීනය පැහැදිලි කර තිබේ.
ආරක්ෂක මණ්ඩලය මේ වන විට නිල නොවන රහසිගත ඡන්ද විමසීම් මාලාවක් හරහා නව මහලේකම්වරයා තෝරාගැනීමට උත්සාහ කරමින් සිටී. කවුරුන් කාහට ඡන්දය දුන්නේදැයි නිශ්චිතව නොදන්නා නමුත් ඒ පිළිබඳව යම් ඉඟි මේ වන විටත් මතුව තිබේ. නොවැම්බර් 05 වැනිදා පැවති අටවැනි ඡන්ද විමසීමේදී එමිරේට්ස් අපේක්ෂිකා නුසෙයිබේට එතරම් යහපත් ප්‍රතිචාරයක් හිමිවී නොමැත. 'සිකියුරිටි කවුන්සිල් රිපෝට්' නම් ස්වාධීන ප්‍රකාශනයකට අනුව, ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ සාමාජිකයින් 15 දෙනාගෙන් 6 දෙනෙකුම ඇයගේ අපේක්ෂකත්වයට එරෙහිව ඡන්දය ප්‍රකාශ කර ඇත. තුර්කි අපේක්ෂක සිනිර්ලියොග්ලු ඊටත් වඩා දුර්වල ප්‍රතිඵලයක් වාර්තා කර ඇතත්, ඔවුන් දෙදෙනාම තවමත් තරගයෙන් ඉවත් වී නොමැත. කෙසේ වෙතත්, කොස්ටාරිකා රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික නිලධාරිනී රෙබෙකා ග්‍රින්ස්පෑන් සඳහා මණ්ඩලයේ සාමාජිකයින් 12 දෙනෙකුගේ සහාය හිමිවී ඇති අතර, ඇයට එරෙහිව ඡන්දය ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ තිදෙනෙකු පමණි.
මේ සම්බන්ධයෙන් අදහස් දක්වන ජාත්‍යන්තර අර්බුද සමූහයේ විශ්ලේෂකයෙකු වන රිචඩ් ගෝවන් පෙන්වා දෙන්නේ, "එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට ඉතා ප්‍රබල නායකත්වයක් අත්‍යවශ්‍යම වී ඇති මෙවන් මොහොතක, ඊට අවශ්‍ය නායකත්වය නොලැබී යාමේ අවදානමක් පිළිබඳව පොදු හැඟීමක් පවතින" බවයි.
