2026 සැප්තැම්බර් 28 වන සඳුදා උදෑසන බටහිර ඕස්ට්රේලියාවේ පර්ත් නුවර ස්වෝන්බෝන් (Swanbourne) ප්රදේශයට මඳක් උතුරින් පිහිටි දකුණු සිටි බීච් (South City Beach) වෙරළ තීරයට මියගිය කුඩා හම්ප්බැක් තල්මසෙකුගේ සිරුරක් ගොඩගසා තිබූ අතර, එදින යෙදී තිබූ මහජන නිවාඩු දිනය බැවින් සියගණනක් ජනතාව මෙම දර්ශනය නැරඹීම සඳහා එම ස්ථානයට රැස්ව සිටියහ. මීටර් හයක් නොහොත් අඩි 20 ක් පමණ දිගැති මෙම තල්මසාගේ සිරුර ඒ වන විටත් නරක් වෙමින් දැඩි දුර්ගන්ධයක් වහනය කරමින් පැවති අතර, සිරුරේ සුවඳ ඔස්සේ පැමිණි දැවැන්ත සුදු මෝරුන් වෙරළට මීටර් කිහිපයක් දුරින් සැරිසරන ආකාරය දක්නට ලැබුණු බැවින් බලධාරීන් විසින් වෙරළ තීරය වසා දැමීමට පියවර ගත්හ.
භූමිය භාරව කටයුතු කරන කේම්බ්රිජ් නගර සභාවේ (Town of Cambridge) නගරාධිපති ගැරී මැක් සඳහන් කළේ අඟහරුවාදා උදෑසන මෙම සිරුර ට්රක් රථයක් මගින් කසළ රඳවනයක් වෙත ගෙන යාමට සැලසුම් කර ඇති බවයි.මෙම සිරුර ගොඩගසා ඇති බව සඳුදා උදෑසන 7.30 ට පමණ සර්ෆ් ලයිෆ් සේවිං ඩබ්ලිව්.ඒ (Surf Life Saving WA) ආයතනය විසින් වාර්තා කිරීමට පෙර එය මීටර් 300 ක පමණ දුරක් පාවී ආ බව ප්රදේශවාසියෙකු ප්රකාශ කර තිබූ අතර, ඩ්රෝන කැමරාකරුවෙකු විසින් පසුව සිරුරේ තිබී සපා කෑම් වල සලකුණු ද නිරීක්ෂණය කර ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෙම සත්ත්වයා මුලින්ම දැක තිබුණේ ඊට පෙර දින එනම් සැප්තැම්බර් 27 වන ඉරිදා පස්වරු 4.30 ට පමණ වේල් වොච් වෙස්ටර්න් ඕස්ට්රේලියා ආයතනයේ හිමිකාරිය වන ජෙමා ශාප් විසිනි. ඇය සඳහන් කළ පරිදි ස්කාබරෝ වෙරළේ සිට නාවික සැතපුම් හතරක් දුරින් මුහුදේ පාවෙමින් තිබූ මෙම සිරුරට ඒ වන විටත් විශාල කොටියා මෝරෙකු ඇතුළු මෝරුන් පිරිසක් පහර දෙමින් සිටියහ. දැලක පැටලීමක්, වෙනත් සතෙකුගේ ප්රහාරයක් හෝ බාහිර තුවාලයක් දක්නට නොලැබුණු බැවින් මෙම මරණය අභ්යන්තර හේතුවක් මත සිදුවන්නට ඇතැයි ඇය අනුමාන කළ අතර, මෙම සමය තුළ හම්ප්බැක් තල්මසුන් 45,000 ක් පමණ සංක්රමණය වන බවත් ඒ සියලු දෙනාටම ගමනින් දිවි ගලවා ගැනීමට නොහැකි වන බවත් ඇය වැඩිදුරටත් පෙන්වා දුන්නාය.
දුර්ගන්ධය නොතකා සියගණනක් ජනතාව වෙරළට රැස්ව සිටි අතර ඇතැමුන් ඡායාරූප සහ සෙල්ෆි ලබාගනිද්දී තවත් පිරිසක් නාසය වසාගෙන සිටියහ. ෆිලියා ඩයමන්ටිඩකිස්, සොෆී වෝමල්ඩ්, මිලි රෙඩ්ෂෝ, බ්රිතාන්ය ජාතික හෝප් කොලින්ස්-රයිට් මෙන්ම මෝරුන් දෙදෙනෙකු වෙරළ ආසන්නයටම එනු දුටු ඔස්කාර් සහ ලිඩියා මොස් යන අයද මෙම පිරිස අතර වූහ. අතීතයේදී ද මෙවැනි මියගිය තල්මසුන් මෙම වෙරළට ගොඩගසා ඇති බවත් මෙය ඉතා කණගාටුදායක දර්ශනයක් බවත් ඩේවිඩ් ජෝන්ස් නැමැති ප්රදේශවාසියෙක් මාධ්ය වෙත පැවසීය. පර්ත් නුවර වසර 11 ක් තිස්සේ ජීවත් වන 36 හැවිරිදි බ්රිතාන්ය ජාතික වනජීවී ඡායාරූප ශිල්පී ටොම් කැවනෝ විසින් දියමංකඩ හරහා වෙරළ දෙසට ඇදී ආ දැවැන්ත සුදු මෝරුන් දෙදෙනෙකුගේ දර්ශන පටිගත කර තිබූ අතර, මිනිසුන් දිය නාමින් සිටි ස්කාබරෝ වෙරළට මීටර් 30 ක් පමණ ආසන්නයෙන් තවත් මෝරෙකු සැරිසරන ආකාරයද ඔහු විසින් නිරීක්ෂණය කරන ලදී.
ආරක්ෂක පියවරක් ලෙස ෆ්ලෝරියට් ඩ්රේන් රථගාලේ සිට බොඩ්මින් මාවත දක්වා දළ වශයෙන් සිරුරේ සිට කිලෝමීටරයක් පමණ උතුරට සහ දකුණට වෙරළ තීරය වසා දැමීමට බලධාරීන් කටයුතු කළහ. වෙස්ට්පැක් ගලවාගැනීමේ හෙලිකොප්ටරයක්, මුර සංචාරක බෝට්ටුවක් සහ සර්ෆ් ලයිෆ් සේවිං රථයක් යොදාගනිමින් ප්රදේශයේ ආරක්ෂාව තහවුරු කෙරිණි. නිරීක්ෂණ වාර්තා වලට අනුව උදෑසන 8.29 ට මීටර් 10 ක් දුරින් මීටර් 5 ක මෝරෙකුද, 9.12 ට මීටර් 2.5 ක මෝරෙකුද, 10.30 ට ස්වෝන්බෝන් ආසන්නයේ මෝරුන් කිහිපදෙනෙකුද, 10.46 ට මීටර් 4 ක සුදු මෝරෙකුද නිරීක්ෂණය වී තිබූ අතර පස්වරු 2.45 වන විට මීටර් 4 ක් පමණ දිගැති දැවැන්ත සුදු මෝරුන් තිදෙනෙකු වෙරළට මීටර් 15 ක් පමණ ආසන්නයේ සැරිසරනු දැකගත හැකි විය. ඊට අමතරව ට්රිග් ප්රදේශයේ සිට කුඩා මිටි මෝරෙකු සහ කොටෙස්ලෝ ප්රදේශයෙන් කොටියා මෝරුන් දෙදෙනෙකු ද වාර්තා විය. මෙම සිරුර හේතුවෙන් මෝරුන් වෙරළ දෙසට ආකර්ෂණය විය හැකි බැවින් දැඩි අවධානයෙන් පසුවන ලෙස බලධාරීන් අනතුරු ඇඟවූ අතර, ජනතාවට සහ සුරතල් සතුන්ට ජලයට නොබසින ලෙසත්, "මෙය අවදානම් ගැනීමට සුදුසු කාලයක් නොවන" බවත් නගරාධිපතිවරයා අවධාරණය කළේය. යම් මෝරෙකු දුටුවහොත් 9442 8600 අංකයෙන් ජලීය පොලිසියට දැනුම් දෙන ලෙසද උපදෙස් ලබා දී තිබුණි.
තල්මසාගේ සිරුර ඉවත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් නගර සභාව විසින් මූලිකව තීරණය කර තිබුණේ මුහුදට ඇදගෙන යාම වෙනුවට ට්රක් රථයකින් එය බැහැර කිරීමටයි. රළ තත්ත්වය සහ සිරුර වැලි කණ්ඩියක තදින් සිරවී තිබීම හේතුවෙන් එය ඇදගෙන යාම ප්රායෝගික නොවන බව නිලධාරීන්ගේ අදහස වූ අතර, මහජන නිවාඩු දිනය හේතුවෙන් මෙම කටයුතු තරමක් ප්රමාද විය. එහෙත් ජෙමා ශාප් මෙම තීරණයට විරුද්ධත්වය ප්රකාශ කරමින් කියා සිටියේ සිරුර ගැඹුරු මුහුදට ඇදගෙන ගොස් ගිලෙන්නට හැරීමෙන් මෝරුන් වෙරළෙන් ඈත් කර තැබිය හැකි බවයි. එසේ නොමැතිව සිරුර වෙරළේම තබා ඉවත් කිරීමෙන් එහි තෙල් සහ සුවඳ දින හෝ සති ගණනාවක් වැල්ලේ රැඳී තිබිය හැකි බවත්, ඒ ඔස්සේ මෝරුන් සියගණනක් දුර බැහැර සිට පවා වෙරළ දෙසට පැමිණිය හැකි බවත් ඇය අනතුරු ඇඟවූවාය.
මෙම සිදුවීම වාර්තා වන්නේ පර්ත් හි මුහුදු වෙරළ ආශ්රිතව දැඩි ඛේදවාචකයක් සිදුවී දින 10 ක් වැනි කෙටි කාලයක් ගතවීමෙන් පසුවයි. සැප්තැම්බර් 18 වන දින සිටි බීච් සිට කිලෝමීටර් 10 සිට 15 ක් පමණ උතුරින් පිහිටි සොරෙන්ටෝ වෙරළට මීටර් 15 ක් පමණ දුරින් පිහිනමින් සිටි 63 හැවිරිදි ග්රෙග් ඕ'නීල් නැමැති පුද්ගලයෙකු දැවැන්ත සුදු මෝරෙකුගේ ප්රහාරයකට ලක්ව ජීවිතක්ෂයට පත් වූ අතර, ඒ වෙනුවෙන් දුර්ලභ ගණයේ මෝරුන් දඩයම් කිරීමේ නියෝගයක්ද නිකුත් කෙරිණි. ඊට දින කිහිපයකට පෙර පර්ත් සිට කිලෝමීටර් 420 ක් පමණ උතුරින් පිහිටි ජෙරල්ඩ්ටන් අසල ග්ලෙන්ෆීල්ඩ් වෙරළේදී ද 56 හැවිරිදි පුද්ගලයෙකු මෝර ප්රහාරයකට ලක් විය. මෑතකදී සිදුවූ මෙම ප්රහාරයන් සහ 2026 ජූනි 28 වන දින ග්රාන්ට් ස්ට්රීට් වෙරළේදී ද මෙවැනිම තල්මස් සිරුරක් හේතුවෙන් මෝරුන් ආකර්ෂණය වීමේ පෙර අත්දැකීම්ද නිසා තමන් තවත් මාස ගණනාවකට මුහුදට බැසීමෙන් වැළකී සිටින බව සිටි බීච් හි සිටි එක් ප්රේක්ෂකයෙක් මාධ්ය වෙත අදහස් දක්වමින් ප්රකාශ කර තිබුණි.
