president-trump-decides-to-suspend-military-strikes-against-iran

ඉරානය සමඟ ඉතා ඉක්මනින් ගිවිසුමකට එළඹීමට හැකි වන්නේ නම්, එරටට එරෙහිව කිරීමට සැලසුම් කර තිබූ හමුදා ප්‍රහාර අත්හිටුවීමට තමා තීරණය කළ බව ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ප්‍රකාශ කර තිබේ. ගිවිසුමක මූලික රාමුව සම්බන්ධයෙන් එකඟතාවයකට පැමිණ ඇති බැවින්, හමුදා ප්‍රහාරය තාවකාලිකව පමා කරන ලෙස ඉරානය ඇතුළු මැදපෙරදිග රටවල් කිහිපයක් තමන්ගෙන් ඉල්ලීමක් කළ බව ට්‍රම්ප් මහතා සිය 'ටෲත් සෝෂල්' (Truth Social) ගිණුමේ සටහනක් තබමින් සඳහන් කර ඇත.

මෙම ප්‍රකාශය නිකුත් වූයේ ඇමරිකාව සහ ඊශ්‍රායලය එක්ව ඉරානයට එරෙහිව දැවැන්ත හා ප්‍රබල ප්‍රහාර මාලාවක් එල්ල කිරීමට සූදානම් වන බවට වාර්තා පළවෙමින් පැවති පසුබිමකය. මීට පෙරද විනාශකාරී තර්ජන එල්ල කරමින් පසුව රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික විසඳුම් සඳහා ඉඩ ලබා දීම ට්‍රම්ප්ගේ විදේශ ප්‍රතිපත්තියේ කැපී පෙනෙන ලක්ෂණයකි.




කෙසේ වෙතත්, ටෙහෙරානය ඇමරිකාවෙන් හමුදා ක්‍රියාමාර්ග පමා කරන ලෙස ඉල්ලා සිටි බවට කෙරෙන ප්‍රකාශයන් ඉරානයේ 'මෙහර්' (Mehr) අර්ධ රාජ්‍ය පුවත් සේවය සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රතික්ෂේප කර ඇති අතර, ට්‍රම්ප්ගේ එම ප්‍රකාශය "තවත් අලුත් බොරුවක්" පමණක් බව පවසා ඇත. මේ අතර, ඉරානයේ වැඩබලන ආරක්ෂක අමාත්‍ය මජීඩ් ඉබ්න් අල්-රෙසා ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ, තම සතුරන්ගෙන් එල්ල වන සෑම තර්ජනයක්ම මානසික යුද්ධයක කොටසක් වුවද, ඉරානය ඒවා සැබෑ සහ විශ්වසනීය තර්ජන ලෙස සලකන බවයි. එමෙන්ම ඉරානය කිසිවිටෙකත් නොසිතූ මොහොතක අපේක්ෂිත ප්‍රහාරයන්ට හසු නොවන අතර කිසිසේත්ම අක්‍රියව සිටින්නේ ද නැති බව ඔහු වැඩිදුරටත් අවධාරණය කළේය.

ඇමරිකාව සහ ඊශ්‍රායලය එක්ව ඉරානයේ බලශක්ති යටිතල පහසුකම් ඉලක්ක කර ගනිමින් මෙතෙක් එල්ල කෙරෙන ප්‍රබලතම බෝම්බ ප්‍රහාර මාලාව සැලසුම් කරමින් සිටින බව ඇමරිකානු මාධ්‍ය වාර්තා කර තිබිණි. ඇමරිකාවේ සී.බී.එස්. (CBS) පුවත් සේවයට අනුව, කැම්ප් ඩේවිඩ් හි පැවැති කැබිනට් මණ්ඩල රැස්වීමකදී මෙම ප්‍රහාර සැලසුම් පිළිබඳව සාකච්ඡා වී ඇත. ප්‍රදේශයේ තත්ත්වය උග්‍ර වුවහොත් වහාම ඉවත් වීමට සූදානම් වන ලෙස ඇමරිකානු රජය මැදපෙරදිග වෙසෙන සියලුම ඇමරිකානු වැසියන් වෙත උපදෙස් දී තිබේ. ට්‍රම්ප් සිය සටහන තබමින් කියා සිටියේ, දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව දැකගත හැකි නොවූ මට්ටමේ හමුදා බලයක් සහ ප්‍රහාරාත්මක ශක්තියක් සහිතව ඇමරිකාව ඉරානයට එරෙහිව සූදානම්ව සිටින බවයි. කෙසේ වෙතත්, මෙම ප්‍රහාරය අත්හිටුවීම මුළු ලෝකයේ ඉදිරි යහපතට මෙන්ම සාර්ථක හා සමෘද්ධිමත් ඉරානයක පැවැත්මටද හේතු වනු ඇති බව ඔහු පැවසීය.




මීට පෙර අප්‍රේල් 7 වන දින ද, ඉරානය සාම සාකච්ඡා සඳහා එකඟ නොවන්නේ නම් "මුළු සංස්කෘතියක්ම විනාශ වී යනු ඇතැයි" ට්‍රම්ප් තර්ජනය කර තිබූ අතර, ඉරානයේ සිවිල් යටිතල පහසුකම් හා විදුලි බලාගාර විනාශ කරන බවටද අනතුරු ඇඟවීය. එය යුධ අපරාධයක් ලෙස බොහෝ දෙනාගේ විවේචනයට ලක් වුවද, එම තර්ජනය හමුවේ උප ජනාධිපති ජේ.ඩී. වෑන්ස්ගේ මූලිකත්වයෙන් පාකිස්ථානයේදී ද්විපාර්ශ්වික සාකච්ඡා පැවැත්වීමට හැකි විය. 'උමතු సిద్ధාන්තය' (Madman Theory) ලෙස හඳුන්වන ට්‍රම්ප්ගේ මෙවැනි දැඩි තර්ජන මගින් ඉරානය සාකච්ඡා මේසයට ගෙන ඒමට හැකි වූ බවට ඔහුගේ පාක්ෂිකයන් මත පළ කළද, එකඟ විය නොහැකි කොන්දේසි රැසක් පැවතීම හේතුවෙන් එම සාකච්ඡා ගිවිසුමකින් තොරව අවසන් විය.

කැම්ප් ඩේවිඩ් හි පැවැති රැස්වීමේදී මාධ්‍යවේදීන් ඉදිරියේ අදහස් දක්වමින් ට්‍රම්ප් සඳහන් කර තිබුණේ ඉරාන ජාතිකයන්ට තවත් දරාගත නොහැකි වන තෙක් ඇමරිකාව ඉතා ප්‍රබල ලෙස ප්‍රහාර එල්ල කරන බවයි. ඉන් පසුව, ප්‍රාදේශීය උද්‍රෝධයන් අවම කර ගැනීමේ අරමුණින් සෞදි අරාබියේ මොහොමඩ් බින් සල්මාන් ඔටුන්න හිමි කුමරු සහ ට්‍රම්ප් අතර දුරකථන සංවාදයක් සිදුවූ බව සෞදි රාජ්‍ය පුවත් සේවය වාර්තා කළේය. ගැටුම් අවම කර ගනිමින් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික විසඳුම් සඳහා පාර කපාගැනීමට පාර්ශ්වයන් අතර සාකච්ඡා පෙරදැරි කරගත් සන්ධිස්ථානයකට පැමිණීමේ වැදගත්කම සෞදි ඔටුන්න හිමි කුමරු එහිදී පෙන්වා දී තිබේ.



ඇමරිකානු ප්‍රධාන භූමියට ඉරාන මිසයිල මගින් තර්ජනයක් එල්ල නොවුණද, බහරේනය, ජෝර්දානය සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය වැනි ගල්ෆ් කලාපීය ඇමරිකානු මිත්‍ර රටවල ජල පිරිපහදු මධ්‍යස්ථාන ඇතුළු යටිතල පහසුකම් ඉරාන ප්‍රහාරයන්ට ලක්විය හැකි බවට එම රටවල් දැඩි බියකින් පසුවේ. පසුගිය අප්‍රේල් මාසයේ ඇති කරගත් සූදානම් විරාමය ජූනි මාසයේදී බිඳ වැටීමෙන් පසු වොෂින්ටනය සහ ටෙහෙරානය අතර අඛණ්ඩව ප්‍රහාර හා ප්‍රති-ප්‍රහාර හුවමාරු විය. ඇමරිකාව ඉරාන නැව් තොටුපළවල් වටලා ඉරාන ඉලක්ක වෙත බෝම්බ හෙලූ අතර, ඉරානය විසින් මැදපෙරදිග ඇමරිකානු ඉලක්ක වෙත මිසයිල හා ඩ්‍රෝන ප්‍රහාර එල්ල කරමින් ලෝක තෙල් ප්‍රවාහනයට අත්‍යවශ්‍ය හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධියේ නාවික ගමනාගමනයට බාධා කළේය.

මේ හේතුවෙන් ගෝලීය තෙල් මිලෙහි දැඩි වෙනස්වීම් සිදුවූ අතර, ට්‍රම්ප්ට ජාත්‍යන්තර මට්ටමින් පමණක් නොව දේශීය වශයෙන්ද විශාල බලපෑමකට මුහුණ දීමට සිදුව ඇත. 'පියු' (Pew) පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානයට අනුව ඇමරිකානුවන්ගෙන් 60% ක් පමණ ඉරානය සමඟ පැවැත්වෙන මෙම යුද්ධය අනුමත නොකරන අතර, එය ට්‍රම්ප්ගේ ජනප්‍රියතාවය සීඝ්‍රයෙන් පහත වැටීමටද හේතු වී තිබේ. ඉදිරියේදී පැවැත්වීමට නියමිත තීරණාත්මක ඇමරිකානු අඩකාලීන මැතිවරණය හමුවේ, විදේශ ප්‍රතිපත්තිය සම්බන්ධයෙන් ගන්නා මෙවැනි තීරණ තමන්ගේ පරිපාලනයට දේශීය වශයෙන් දැඩි ප්‍රතිවිපාක ඇති කළ හැකි බව ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයා හොඳින්ම දනී.