කෘමීන් යනු හුදෙක් සහජ ඉව මත පමණක් ක්රියා කරන යන්ත්ර වැනි ජීවීන් පිරිසක් යැයි මෙතෙක් පැවති මතය අභියෝගයට ලක් කරමින්, බඹරුන්ට (Bumblebees) ගැටලු විසඳීම සඳහා උපකරණ භාවිත කිරීමේ විස්මිත හැකියාවක් ඇති බව විද්යාඥයෝ පිරිසක් විසින් තහවුරු කරනු ලැබ සිටිති. 'Science' නම් සුප්රකට විද්යා සඟරාවේ පළ කර ඇති නවතම පර්යේෂණ වාර්තාවකට අනුව, මෙම සොයාගැනීම හරහා කෘමීන් සතු ඉහළ මට්ටමේ සංජානන හැකියාවන් මනාව පැහැදිලි වේ.
මීට වසර සියයකට පමණ පෙර, කෙසෙල් ගෙඩියක් ලබා ගැනීම සඳහා චිම්පන්සීන් විසින් පෙට්ටි කිහිපයක් එක මත එක තබා සකස් කරගත් ආකාරයේ සම්භාව්ය පර්යේෂණ ආකෘතියක් කෘමීන් සඳහා යොදාගනිමින් මෙම පරීක්ෂණය සැලසුම් කර ඇත. ප්රයිමේටාවන්, අලි ඇතුන් සහ කපුටන් වැනි සතුන්ගෙන් පසුව, මෙවැනි ස්වයංසිද්ධ ගැටලු විසඳීමේ හැකියාවක් ඇති සතුන්ගේ විශේෂිත ලැයිස්තුවට බඹරුන් ද දැන් ඇතුළත් වී තිබේ.ෆින්ලන්තයේ Oulu විශ්වවිද්යාලයේ චර්යාවේදියෙකු වන ආචාර්ය ඔලී ලූකෝලා ප්රමුඛ පර්යේෂකයන් පිරිසක් විසින් සති කිහිපයක් වයසැති බඹරුන් යොදාගනිමින් මෙම පරීක්ෂණය සිදු කරන ලදී. පළමුව, සීනි ජලය අඩංගු ප්රතිලාභයක් සහිත නිල් පැහැති කෘත්රිම මලක් හඳුනාගැනීමට මෙම සතුන්ව පුහුණු කර ඇත. ඉන්පසුව, එම මල විනිවිද පෙනෙන කුටීරයක පියස්සට සවි කර ඇති අතර, එය බඹරුන්ට පියඹා ගොස් ළඟා විය නොහැකි තරම් උසකින් ස්ථානගත කර තිබිණි. මෙම අභියෝගය ජය ගැනීම සඳහා පර්යේෂකයන් විසින් කුටීරය තුළට කුඩා පොලිස්ටයරින් (polystyrene) බෝලයක් හඳුන්වා දෙන ලදී. බඹරෙකුට මල වෙත ළඟා වීමට නම්, එම බෝලය නිශ්චිත ස්ථානයකට පෙරළාගෙන ගොස් ඒ මතට නැඟිය යුතු විය. මෙය එම සතුන් පෙර කිසිදා අත්දැක නොතිබූ, එමෙන්ම ඔවුන්ට පුහුණු කර නොතිබූ සම්පූර්ණයෙන්ම නවතම ක්රියාවලියකි.
මූලික පරීක්ෂණයේදී බඹරුන්ගෙන් සියයට 75 ක් ම එම අභියෝගය ජය ගනිමින් මල වෙත ළඟා වීමට සමත් වූහ. ආචාර්ය ලූකෝලා පවසන පරිදි, යම් අරමුණක් ඉටු කර ගැනීම සඳහා බාහිර වස්තුවක් උපකරණයක් ලෙස භාවිත කළ හැකි බවට සතා තුළ අවබෝධයක් තිබිය යුතු බව මින් තහවුරු වේ. කෙසේ වෙතත්, බඹරුන් සැබැවින්ම ගැටලුව තේරුම්ගෙන මෙය සිදු කළාද, නැතහොත් හුදෙක් බෝලය පෙරළීමේ ක්රීඩාවක නිරත වීම නිසා අහම්බෙන් සාර්ථක වූවාද යන්න පිළිබඳව විද්යාඥයන්ට තවදුරටත් සැකයක් පැවතිණි. මෙය තහවුරු කර ගැනීම සඳහා ඔවුන් මෙම පරීක්ෂණයේ තවත් සංකීර්ණ අදියරක් ක්රියාත්මක කළහ.
මෙම අදියරේදී බඹරුන්ට වම් සහ දකුණු ලෙස කුටීර දෙකක් ගවේෂණය කිරීමට ඉඩ ලබා දුන් අතර, ඉන් එක් කුටීරයක පමණක් කෘත්රිම මල රඳවා තිබිණි. බෝලය හඳුන්වා දීමට පෙර, මල ඇති ස්ථානය නිල් පැහැයෙන් දැකගැනීමට නොහැකි වන පරිදි රතු ආලෝකයෙන් කුටීරය ආලෝකමත් කරන ලදී. ඉන්පසුව බෝලය හඳුන්වා දුන් විට, මල නොපෙනෙන තත්ත්වයක් යටතේ වුවද බඹරුන් තම මතකයෙන් මල තිබූ ස්ථානය වෙත බෝලය නිවැරදිව පෙරළාගෙන යාමට සමත් විය. මෙම සංකීර්ණ පරීක්ෂණයේදී බඹරුන් 30 දෙනෙකුගෙන් 23 දෙනෙකුම සාර්ථක ප්රතිඵල පෙන්වා ඇත. මෙම පර්යේෂණයට සම්බන්ධ නොවූ, ලන්ඩනයේ ක්වීන් මේරි විශ්වවිද්යාලයේ මහාචාර්ය ලාර්ස් චිට්කා පවසන පරිදි, කුඩා මොළයක් සහිත කෘමීන්ට නවතම ගැටලු සඳහා සාර්ථක විසඳුම් ජනනය කළ හැකි බව මෙමගින් ඉතා පැහැදිලිව ඔප්පු වන අතර, ඔවුන්ගේ විද්යාගාරය තුළදීත් බඹරුන් ගණනය කිරීම් සහ වස්තූන් හැසිරවීම වැනි සුවිශේෂී ක්රියාවන් සිදු කරනු නිරීක්ෂණය කර තිබේ.
