ලෝක ඉන්ධන සැපයුමට බලපෑම් එල්ල කරමින් ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් ඉරානයට එරෙහිව දියත් කර ඇති යුද්ධය සහ දැඩි උද්ධමනය මධ්යයේ, ඔස්ට්රේලියානු රජය සිය 2026 ෆෙඩරල් අයවැය ඉදිරිපත් කර ඇත. මෙම අයවැය හරහා සමාජයේ විවිධ පාර්ශ්වයන්ට විවිධාකාර බලපෑම් එල්ල වී ඇති අතර, ඇතැමුන්ට එයින් වාසි අත් වුවද තවත් පිරිසකට අවාසිසහගත තත්ත්වයන්ට මුහුණ දීමට සිදු වී තිබේ.
සාමාන්ය බදු ගෙවන්නන් සඳහා සහන රැසක් මෙම අයවැයෙන් යෝජනා කර ඇත. 2027-28 ආදායම් වර්ෂයේ සිට ඔස්ට්රේලියානුවන් මිලියන 12.5 කට වැඩි පිරිසක් සඳහා ඩොලර් 250 ක බදු සහනයක් ලබා දීමටත්, ඩොලර් 18,201 ත් 45,000 ත් අතර ආදායම් ලබන්නන්ගේ 15% ක බදු අනුපාතය 2027 ජූලි මාසයේ සිට 14% දක්වා අඩු කිරීමටත් තීරණය කර තිබේ. මීට අමතරව 2026-27 වසරේ සිට රිසිට්පත් ඉදිරිපත් කිරීමකින් තොරව ඩොලර් 1,000 ක ක්ෂණික බදු අඩු කිරීමක් ලබා ගැනීමට ද බදු ගෙවන්නන්ට අවස්ථාව හිමිවේ. රාජ්ය අංශයේ සේවක සංඛ්යාව 217,256 දක්වා ඉහළ නංවා ඇති නමුත්, පාරිභෝගික කොමිසම (ACCC) සහ ජාතික ආබාධිත රක්ෂණ නියෝජිතායතනය (NDIA) වැනි ආයතනවල රැකියා කප්පාදු කිරීම් ද මීට සමගාමීව සිදුවනු ඇත.
විද්යා හා තාක්ෂණික අංශය සඳහා සැලකිය යුතු ආයෝජනයක් වෙන් කර ඇති අතර, ජාතික මිනුම් ආයතනයට ඩොලර් මිලියන 273 ක්, CSIRO ආයතනයට ඩොලර් මිලියන 387.4 ක් සහ ඔස්ට්රේලියානු අභ්යවකාශ ඒජන්සියට ඩොලර් මිලියන 21.7 ක් හිමිවී ඇත. නයින්, සෙවන් සහ ටෙන් යන වාණිජ රූපවාහිනී සහ ගුවන්විදුලි ජාල සඳහා 2028 ජුනි දක්වා වාණිජ විකාශන බදුවලින් නිදහස් කරමින් ඩොලර් මිලියන 111.3 ක සහනයක් සහ ඇසෝසියේටඩ් ප්රෙස් වෙත ඩොලර් මිලියන 15 ක මුදලක් ද ලබා දී තිබේ. මේ අතර, නීතිවිරෝධී දුම්කොළ වෙළඳාම මර්දනය කිරීම සඳහා ඩොලර් මිලියන 20 ක් වෙන් කර ඇතත්, නීතිවිරෝධී වෙළඳාමේ වර්ධනය හේතුවෙන් දුම්කොළ බදු ආදායම ඩොලර් බිලියන 1.2 කින් පහත වැටෙනු ඇතැයි රජය අපේක්ෂා කරයි.
දේපළ ආයෝජකයින් මත පනවන ලද ප්රාග්ධන ලාභ බදු සහ අනෙකුත් බදු ප්රතිසංස්කරණ හේතුවෙන්, ප්රථම වරට නිවාස මිලදී ගන්නන් 75,000 කට පමණ නිවාස වෙළඳපොළට පිවිසීමේ අවස්ථාව උදා වී ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෙම ප්රතිසංස්කරණ හරහා නිවාස කුලියට ගෙන සිටින අයට සහනයක් අත් නොවන අතර, සතිපතා නිවාස කුලිය ඩොලර් 2 කින් පමණ ඉහළ යනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. එසේම රජයේ සහන යටතේ නිවාස ලබා ගැනීමේ යෝජනා ක්රම මගින් ද බලාපොරොත්තු වූ තරම් ණය ලබා දීමක් සිදු නොවන බව පෙනී ගොස් ඇත.
ධනවත් පවුල් සඳහා මෙම අයවැයෙන් දැඩි බදු ප්රතිපත්ති හඳුන්වා දී ඇති අතර, 2028 වසරේ සිට ඔවුන්ගේ අභිමත භාරකාර අරමුදල් (discretionary trusts) මත 30% ක අවම බද්දක් අය කෙරෙනු ඇත. මේ හරහා රජයට වසරකට ඩොලර් බිලියන 4.5 ක අමතර ආදායමක් ලැබෙනු ඇතැයි ගණන් බලා තිබේ. විදේශ ගතවන මගීන් සඳහා වන ගාස්තුව 2027 ජනවාරි 1 වනදා සිට ඩොලර් 70 සිට 80 දක්වා ඉහළ නංවා ඇති අතර, ප්රමිතියෙන් තොර විද්යුත් පාපැදි (e-bikes) අලෙවිකරුවන්ට එරෙහිව දැඩි නීති ගෙන ඒම සඳහා ද ඩොලර් මිලියන 6.6 ක මුදලක් වෙන් කර ඇත.
පාරිසරික සංරක්ෂණ කටයුතු සඳහා ඩොලර් මිලියන 99.6 ක මුදලක් වෙන් කර තිබුණද, වඳවී යාමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති ජීවීන් ආරක්ෂා කිරීමට එය ප්රමාණවත් නොවන බව විද්වතුන්ගේ මතය වී තිබේ. තවද, සංක්රමණිකයින් සඳහා වන නීති දැඩි කර ඇති අතර, වයස්ගත සහ අඩු කුසලතා සහිත සංක්රමණිකයින්ට ස්ථිර වීසා ලබා ගැනීම වඩාත් දුෂ්කර වනු ඇත. රැකියා වියුක්තිය ද වසංගත සමයෙන් පසු ඉහළම අගය වන 4.5% දක්වා ඉහළ යනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇති අතර, ඒ අනුව ඉදිරි වසර තුළ තවත් ඔස්ට්රේලියානුවන් 50,000 කට පමණ රැකියා අහිමි වීමේ අවදානමක් පවතී.
