මැද පෙරදිග යුද වාතාවරණය හේතුවෙන් ලොව පුරා මෑතකදී ඇතිවූ ඇලුමීනියම් හිඟය හේතුවෙන් උතුරු ඇමරිකානු මෝටර් රථ කර්මාන්තය දැඩි අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටින අතර, එහි ප්රධානතම බලපෑම එල්ල වී ඇත්තේ ෆෝඩ් (Ford) සමාගමටයි. ටෙක්සාස්හි ෆෝඩ් අලෙවි නියෝජිතයෙකු වන සෑම් පැක් පවසන පරිදි, ඔහුගේ ව්යාපාරයේ ප්රධානතම ආදායම් මාර්ගය වන F-150 සහ Super Duty ට්රක් රථවල තොග මේ වන විට දින 42කට පමණක් සීමා වී ඇත.
මෙය සාමාන්යයෙන් ඔහු පවත්වාගෙන යන දින 60ක තොගයට සාපේක්ෂව සැලකිය යුතු අඩුවීමකි. ගිම්හාන කාලයේ පවතින අධික ඉල්ලුම සපුරාලීමට තරම් ප්රමාණවත් ට්රක් රථ නොමැති වීම පිළිබඳව ඔහු දැඩි කනස්සල්ලෙන් පසුවෙයි.මෝටර් රථවල බර අඩු කර, ඒවායේ ඉන්ධන කාර්යක්ෂමතාව වැඩි කිරීම සඳහා වානේ වෙනුවට ඇලුමීනියම් භාවිත කිරීම මෑත කාලීනව මෝටර් රථ නිෂ්පාදකයින් අතර ජනප්රිය විය. 2020 වසරට සාපේක්ෂව සියයට 30ක පමණ වැඩිවීමක් පෙන්නුම් කරමින්, පසුගිය වසරේදී උතුරු ඇමරිකානු මෝටර් රථ කර්මාන්තය ඇලුමීනියම් මෙට්රික් ටොන් මිලියන 3.7ක් පමණ පරිභෝජනය කර ඇත. කෙසේ වෙතත්, ඉරාන යුද්ධය හේතුවෙන් පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපයෙන් සිදු කෙරෙන ඇලුමීනියම් සැපයුම ඇනහිටීම නිසා මිල ගණන් සීඝ්රයෙන් ඉහළ ගොස් තිබේ. එමෙන්ම, එක්සත් ජනපදය විසින් පනවා ඇති සියයට 50ක ආනයනික බද්දද මෙම මිල ඉහළ යාමට ප්රධාන හේතුවක් වී ඇත. එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ඇමරිකාවේ ප්රාථමික ඇලුමීනියම් මිල වසරකට පෙර පැවති මිලට වඩා සියයට 90කින් පමණ ඉහළ ගොස් ඇති අතර, වාර්තාවලට අනුව ගෝලීය වශයෙන් ඇලුමීනියම් ටොන් එකක මිල ඩොලර් 3500ක් පමණ වන විට, බදු සහ ප්රවාහන ගාස්තු නිසා ඇමරිකානු වෙළඳපොලේ මිල ඩොලර් 6100 දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ.
මෙම තත්ත්වය ෆෝඩ් සමාගමට වඩාත් දරුණු ලෙස බලපා ඇති අතර, එයට ප්රධාන හේතුව ඔවුන්ගේ ප්රධාන ඇලුමීනියම් සැපයුම්කරු වූ නිව්යෝර්ක් හි පිහිටි කර්මාන්ත ශාලාවක පසුගිය සරත් සෘතුවේදී ඇති වූ ගින්නකි. නෝවෙලිස් (Novelis) සමාගම විසින් ක්රියාත්මක කරනු ලබන මෙම කර්මාන්ත ශාලාවේ නිෂ්පාදන කටයුතු ඇනහිටීම හේතුවෙන් ෆෝඩ් සමාගමේ ගැලපූ ලාභය ඩොලර් බිලියන 2කින් පමණ පහත වැටී තිබේ. මෙම වසරේ මුල් කාර්තුව තුළ ෆෝඩ් F-වර්ගයේ ට්රක් රථ අලෙවිය 190,000 සිට 160,000 දක්වා අඩු වී ඇති අතර, සැපයුම් හිඟය පියවා ගැනීම සඳහා මෙම වසරේ තවත් ට්රක් රථ 150,000ක් නිෂ්පාදනය කිරීමට සමාගම බලාපොරොත්තු වේ. කෙසේ වෙතත්, කර්මාන්ත ශාලාවේ නිෂ්පාදන කටයුතු මේ මස සිට ක්රමානුකූලව යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට නියමිතව ඇති නමුත්, එයින් සැපයුම් හිඟය ක්ෂණිකව සම්පූර්ණ නොවන බව සඳහන් වේ. ෆෝඩ් සමාගම විසින් ට්රම්ප් පරිපාලනයෙන් ඉල්ලා ඇත්තේ මෙම ආනයනික ඇලුමීනියම් මත පනවා ඇති බද්ද තාවකාලිකව ඉවත් කරන ලෙසයි.
මෙම අර්බුදය හමුවේ අනෙකුත් මෝටර් රථ නිෂ්පාදකයින්ද ඇලුමීනියම් මත යැපීම අවම කර ගැනීමේ උත්සාහයක නිරත වන බව වාර්තා වේ. විශේෂයෙන්ම විදුලි මෝටර් රථ නිෂ්පාදකයෙකු වන රිවියන් (Rivian) සමාගමේ ප්රධාන විධායක නිලධාරී ආර්.ජේ. ස්කාරින්ජ් පවසන්නේ ලෝහවල මිල ඉහළ යාම තම දැඩි අවධානයට ලක්ව ඇති බවයි. කෙසේ වෙතත්, ස්ටීල් ඩයිනමික්ස් (Steel Dynamics) සමාගමේ ප්රධාන විධායක නිලධාරී මාර්ක් මිලෙට් පවසන්නේ, වානේ වෙත නැවත හැරීමක් පිළිබඳව කිසිදු සාක්ෂියක් නොමැති බවයි. මන්දයත්, ඇලුමීනියම් යොදාගෙන නිෂ්පාදනය කරන වාහනවල කොටස් වෙනුවට වානේ යොදා ගැනීමට යන්ත්රෝපකරණ වෙනස් කිරීම අධික වියදමක් හා කාලයක් ගතවන ක්රියාවලියක් වන බැවිනි. විශේෂඥයින් පෙන්වා දෙන්නේ ෆෝඩ් සමාගම තම වාහනවල බඳ ඇලුමීනියම් භාවිතයෙන් නිර්මාණය කර ඇති බැවින්, එහි නිෂ්පාදන ව්යුහය වෙනස් කිරීම ඉතා අපහසු වනු ඇති බවයි.
