ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්රායලය විසින් ඒකාබද්ධව දියත් කරන ලද දැවැන්ත හමුදාමය මෙහෙයුමක ප්රතිඵලයක් වශයෙන් ඉරානයේ උත්තරීතර නායක අසූ හය හැවිරිදි අයතුල්ලා අලි කමේනි ඇතුළු එරට ඉහළ පෙළේ හමුදා නිලධාරීන් රැසක් ඝාතනයට ලක්වූ පසු මෙම ඝාතන සම්බන්ධයෙන් ජාත්යන්තර ප්රජාව වෙතින් විවිධ ප්රතිචාරයන් මතුවෙමින් පවතින අතර, විශේෂයෙන්ම රුසියානු ජනාධිපති ව්ලැදිමීර් පුටින් මහතා විසින් ඉරාන ජනාධිපති මසූද් පෙෂෙස්කියන් වෙත සිය බලවත් ශෝකය ප්රකාශ කරමින් විශේෂ පණිවුඩයක් යොමු කර තිබේ.
රුසියානු ක්රෙම්ලින් නිල වෙබ් අඩවියේ ප්රකාශයට පත් කර ඇති අදාළ ශෝක පණිවුඩය හරහා ජනාධිපති පුටින් පෙන්වා දී ඇත්තේ ඉස්ලාමීය ජනරජයේ උත්තරීතර නායක සෙයිඩ් අලි කමේනි මහතාගේ සහ ඔහුගේ පවුලේ සාමාජිකයින්ගේ ඝාතනය සම්බන්ධයෙන් තම හෘදයාංගම ශෝකය ප්රකාශ කරන බවයි. ජාත්යන්තර නීතියේ මූලික සිද්ධාන්තයන් සහ මානව සදාචාරයේ සියලුම සම්මතයන් අතිශය නින්දිත ආකාරයෙන් උල්ලංඝනය කරමින් සිදුකර ඇති මෙම ඝාතනය තමා දැඩිව හෙළා දකින බවද හෙතෙම එමගින් අවධාරණය කර ඇත. අභාවප්රාප්ත කමේනි මහතා රුසියානු-ඉරාන ද්විපාර්ශ්වික සබඳතා මිත්රශීලී මට්ටමක සිට පුළුල් උපායමාර්ගික හවුල්කාරීත්වයක් දක්වා ඉහළ නැංවීම සඳහා අතිමහත් පුද්ගලික දායකත්වයක් ලබා දුන් විශිෂ්ට රාජ්ය තාන්ත්රිකයෙකු ලෙස රුසියාව තුළ සදාකාලිකවම අනුස්මරණය කෙරෙනු ඇති බවද පුටින් මහතා සිය නිවේදනය මගින් පෙන්වා දී තිබේ. තවද, උත්තරීතර නායකයාගේ පවුලේ සාමාජිකයින්ට, හිතවතුන්ට, ඉරාන රජයට සහ සමස්ත ඉරාන ජනතාවටම තම අවංක සහයෝගය සහ සංවේගය ප්රකාශ කරන ලෙසද රුසියානු ජනාධිපතිවරයා ඉරාන ජනාධිපතිවරයාගෙන් ඉල්ලා ඇත.
ඇමරිකානු සහ ඊශ්රායල ප්රහාරවලට ප්රතිචාර දැක්වීමක් ලෙස ඉරානය විසින් කලාපය පුරා දැවැන්ත මිසයිල සහ ඩ්රෝන ප්රහාර මාලාවක් දියත් කර ඇති අතර, මෙහි අතුරුඵලයක් ලෙස ඕමානයේ ස්වෛරීත්වයටද බලපෑම් එල්ල වී තිබේ. ඕමානයේ සමුද්රීය ආරක්ෂක මධ්යස්ථානය විසින් නිකුත් කරන ලද වාර්තාවලට අනුව, කසාබ් වරායට උතුරු දෙසින් මුහුදේ ගමන් කරමින් තිබූ පලාවු රාජ්යයේ ධජය සහිත තෙල් ප්රවාහන නෞකාවකට ඉරානය එල්ල කළ ප්රහාරයකින් පුද්ගලයින් සිව් දෙනෙකු තුවාල ලබා ඇත. මීට අමතරව, ඕමානයේ නැගෙනහිර වෙරළ තීරයේ පිහිටි ඩුක්ම් වාණිජ වරාය ඉලක්ක කරගනිමින් ඉරාන ඩ්රෝන යානා දෙකක් එල්ල කළ ප්රහාරයකින් විදේශීය ශ්රමිකයෙකුද තුවාල ලබා ඇති බව වාර්තා වේ. මෙම තත්ත්වය දැඩි සේ හෙළා දකිමින් කටාර් රාජ්යය සහ සෞදි අරාබිය නිවේදන නිකුත් කර ඇති අතර, ඔවුන් පෙන්වා දෙන්නේ ඉරානය විසින් ඕමානය ඉලක්ක කරගෙන සිදු කරන ලද මෙම ප්රහාරය සහෝදර රාජ්යයක ස්වෛරීභාවය බරපතල ලෙස උල්ලංඝනය කිරීමක් මෙන්ම කලාපීය සාමයට එල්ල කළ පිළිගත නොහැකි මට්ටමේ තර්ජනයක් බවයි.
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර පවතින න්යෂ්ටික අර්බුදය සම්බන්ධයෙන් වන වක්ර සාකච්ඡා සඳහා සක්රීය මැදිහත්කරුවෙකු ලෙස දිගින් දිගටම කටයුතු කරන ඕමානය වැනි රටක් ඉලක්ක කරමින් මෙවැනි බියගුළු ප්රහාරයක් එල්ල කිරීම කටාර් විදේශ කටයුතු අමාත්යාංශයේ දැඩි දෝෂදර්ශනයට ලක්ව තිබේ. කලාපීය ආතතීන් සමනය කිරීම සහ ගැටලු නිරාකරණය සඳහා ඕමානය ගෙන යන සාධනීය සංවාදයන්ට ඔවුන්ගේ පූර්ණ සහයෝගය පළ කරන බවද කටාර් බලධාරීහු පැවසූහ. සෞදි අරාබියේ විදේශ කටයුතු අමාත්යාංශයද මෙම සිදුවීම පිළිබඳව අදහස් දක්වමින්, ඕමානයේ ස්වෛරීභාවය සහ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් තමන් පූර්ණ සහයෝගය ලබා දෙන බවත්, තම රාජ්යයේ සියලුම හැකියාවන් සහ සම්පත් ඕමානයේ ප්රයෝජනය සඳහා විවෘතව තබන බවත් අවධාරණය කළේය. කලාපයේ ආරක්ෂාව සහ ස්ථාවරත්වය දුර්වල කරන මෙවැනි අඛණ්ඩ ඉරාන ප්රහාරක උල්ලංඝනයන් වල භයානක ප්රතිවිපාක පිළිබඳව අනතුරු අඟවන රියාද් පාලනය, ඉරානයට එරෙහිව දැඩි ස්ථාවරයන් සහ ක්රියාමාර්ග ගන්නා ලෙස ජාත්යන්තර ප්රජාවෙන් හදිසි ඉල්ලීමක්ද කර ඇත.
මේ අතර, ජාත්යන්තර තලයේ අනෙකුත් ප්රධාන පෙළේ රාජ්යයන් සහ ආගමික නායකයින්ද මෙම අර්බුදකාරී තත්ත්වය පිළිබඳව දැඩි අවධානයක් යොමු කර තිබේ. චීන විදේශ කටයුතු අමාත්යාංශය විසින් ඇමරිකානු සමාජ මාධ්ය වේදිකාවක් වන එක්ස් හි නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් ප්රකාශ කර ඇත්තේ, ඉරාන අගනුවර ඉලක්ක කරගනිමින් ඇමරිකාව සහ ඊශ්රායලය එල්ල කළ ප්රහාරය සහ ඉරාන උත්තරීතර නායකයාගේ ඝාතනය, ඉරානයේ ස්වෛරීභාවයට සහ ජාතික ආරක්ෂාවට එල්ල කළ බරපතලම උල්ලංඝනයක් බවයි. මෙය එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්රඥප්තියේ මූලික අරමුණු සහ ජාත්යන්තර සබඳතාවල මූලික සම්මතයන් අමු අමුවේ පාගා දැමීමක් ලෙස හඳුන්වන චීනය, එම ක්රියාව තරයේ ප්රතික්ෂේප කරමින් දැඩිව හෙළා දකින බවද ප්රකාශ කර ඇත. මැදපෙරදිග කලාපය තුළ සිදුවන සියලුම හමුදාමය මෙහෙයුම් වහාම නතර කළ යුතු බවට නැවතත් අවධාරණය කරන චීන රජය, මැදපෙරදිග කලාපයේ පමණක් නොව සමස්ත ලෝකයේම සාමය සහ ස්ථාවරත්වය පවත්වා ගැනීම සඳහා සියලුම පාර්ශ්වයන්ගේ සාමූහික ප්රයත්නයක දැඩි අවශ්යතාවයද පෙන්වා දී තිබේ.
මෙයට සමගාමීව, දහහතරවන ලියෝ පාප්වහන්සේ විසින්ද මෙම සන්නද්ධ ගැටුම සම්බන්ධයෙන් සිය බලවත් කනස්සල්ල පළ කර ඇත. වතිකානු පුවත් සේවය උපුටා දක්වමින් පාප්වහන්සේ ප්රකාශ කර ඇත්තේ අන්යෝන්ය තර්ජන හෝ විනාශය, වේදනාව සහ මරණය වපුරන ආයුධ භාවිතය මගින් කිසිදා කලාපීය ස්ථාවරත්වය සහ සාමය ගොඩනැගිය නොහැකි බවයි. සාමය ළඟා කරගත හැක්කේ සාධාරණ, අව්යාජ සහ වගකීම් සහගත සංවාදයක් හරහා පමණක් බව පෙන්වා දෙන උන්වහන්සේ, මෙම ප්රචණ්ඩත්වය පාලනයෙන් තොර වුවහොත් එයින් අතිමහත් සමානුපාතික ඛේදවාචකයක් නිර්මාණය වනු ඇති බවටද අනතුරු ඇඟවූහ. ආපසු හැරවිය නොහැකි අගාධයක් කරා ලෝකය තල්ලු වීමට පෙර මෙම ප්රචණ්ඩත්වයේ විෂම චක්රය නතර කිරීම සඳහා අවශ්ය සදාචාරාත්මක වගකීම භාර ගන්නා ලෙසට පාප්වහන්සේ අදාළ සියලුම පාර්ශ්වයන්ගෙන් දැඩි ලෙස ඉල්ලා සිටියහ.
මෙම සමස්ත අර්බුදය හමුවේ බ්රිතාන්යයේ ස්ථාවරය පැහැදිලි කරමින් බ්රිතාන්ය ආරක්ෂක ලේකම් ජෝන් හීලි මහතා ස්කයි නිවුස් සහ බීබීසී මාධ්ය ජාලයන් වෙත විශේෂ ප්රකාශයක් කර තිබේ. ඔහු එහිදී තහවුරු කළේ බ්රිතාන්ය රාජකීය ගුවන් හමුදාවට අයත් ප්රහාරක ජෙට් යානා මේ වන විට මැදපෙරදිග කලාපය පුරා ආරක්ෂාකාරී මෙහෙයුම්වල නිරතව සිටින බවයි. කටාර් සහ සයිප්රසය වැනි බ්රිතාන්යයේ මිත්ර රටවල් දෙසට පැමිණෙන ඕනෑම සතුරු මිසයිලයක් හෝ ඩ්රෝන යානාවක් වෙඩි තබා බිම හෙළීමට බ්රිතාන්ය බලධාරීන් කටයුතු කරන බව හෙතෙම අවධාරණය කළේය. පසුගිය සෙනසුරාදා ඉරානය විසින් බහරේනයේ පිහිටි හමුදා කඳවුරකට ප්රහාරයක් එල්ල කරන අවස්ථාවේදී බ්රිතාන්ය හමුදා සාමාජිකයින් තුන්සියයක් පමණ එම ස්ථානය ආසන්නයේ රැඳී සිටි බවත්, ඇතැම් පිරිස් ප්රහාරය එල්ල වූ ස්ථානයේ සිට යාර කිහිපයක් තරම් ආසන්න දුරකින් සිටි බවත් ආරක්ෂක ලේකම්වරයා අනාවරණය කළේය. ඉරානය විසින් මැදපෙරදිග කලාපය පුරා එල්ල කරන මෙවැනි අඛණ්ඩ සහ ඉලක්ක රහිත ප්රහාරයන් හේතුවෙන් කලාපයේ රැඳී සිටින බ්රිතාන්ය හමුදා සාමාජිකයින්ගේ මෙන්ම සිවිල් වැසියන්ගේද ජීවිත දැඩි අවදානමකට ලක්ව ඇති බවට ඔහු සිය කනස්සල්ල පළ කළේය.
මීට අමතරව, ග්රීක සයිප්රස් පරිපාලන කලාපය දෙසටද මිසයිල දෙකක් එල්ල වී ඇති බව ඔහු තහවුරු කළ අතර, එන්න එන්නම පාලනයකින් තොරව සිදුවන ඉරාන ප්රහාර හමුවේ බ්රිතාන්ය හමුදා කඳවුරු සහ පුද්ගලයින් මුහුණ දී ඇති අවදානම එයින් මනාව පැහැදිලි වන බව පෙන්වා දුන්නේය. බ්රිතාන්යය සිය මිත්ර පාර්ශ්වයන් සමග එක්ව ඉරානයට සෘජුවම ප්රහාර එල්ල කිරීමේ හැකියාවක් පවතින්නේද යන්න පිළිබඳව මාධ්යවේදීන් නැගූ ප්රශ්නයකට පිළිතුරු දෙමින් ඔහු කියා සිටියේ, බ්රිතාන්යය මෙතෙක් කිසිදු ප්රහාරාත්මක මෙහෙයුමකට සම්බන්ධ වී නොමැති බවත්, සියලු උත්සාහයන් ආරක්ෂාකාරී පියවරයන් කෙරෙහි පමණක් කේන්ද්රගත කර ඇති බවත්ය. කලාපීය සම්බන්ධීකරණයේ කොටසක් ලෙස අතිරේක රේඩාර් පද්ධති, ගුවන් යානා සහ වෙනත් ආයුධ පද්ධති සයිප්රසයට සහ කටාර් වෙත යොමු කර ඇති බවත්, තම සියලුම ක්රියාමාර්ග ජාත්යන්තර නීතියට සහ ස්ථාපිත නීතිරීතිවලට යටත්ව බ්රිතාන්යයේ සහ එහි මිත්ර පාර්ශ්වයන්ගේ අවශ්යතා ආරක්ෂා කිරීම වෙනුවෙන් පමණක් ක්රියාත්මක වන බවත් හීලි මහතා වැඩිදුරටත් අවධාරණය කළේය. එනමුත්, වර්තමානයේ උද්ගතව ඇති මෙම අතිශය බරපතල සහ පිරිහෙමින් පවතින තත්ත්වය හමුවේ ඉරානයේ ඉලක්ක රහිත පළිගැනීමේ ප්රහාරවලින් මතුවන අවදානම ඉතා ඉහළ බවට ඔහු අනතුරු ඇඟවීය.