ඉරානයට එරෙහිව මේ වන විට ක්රියාත්මක වන දැවැන්ත යුද මෙහෙයුම් අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාම සහ පුළුල් කිරීම සඳහා ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 200කට අධික අතිරේක අරමුදලක් අනුමත කරන ලෙස පෙන්ටගනය ධවල මන්දිරයෙන් නිල වශයෙන් ඉල්ලා ඇති බව 'වොෂින්ටන් පෝස්ට්' පුවත්පත අනාවරණය කරයි. මෙය සාමාන්ය වාර්ෂික ආරක්ෂක අයවැයට පරිබාහිරව සිදුකරන ලද එක්වරක් පමණක් ඉල්ලා සිටින හදිසි අතිරේක ප්රතිපාදනයක් වන අතර, රොයිටර්ස්, බීබීසී, ගාඩියන් වැනි මාධ්ය ජාලයන්ද මෙම දැවැන්ත මූල්ය ඉල්ලීම පිළිබඳව තහවුරු කරමින් වාර්තා කර ඇත.
ඇමරිකාව සහ ඊශ්රායලය විසින් ඒකාබද්ධව එල්ල කරන ලද දහස් ගණනක් වූ ගුවන් ප්රහාර හේතුවෙන් සීඝ්රයෙන් ක්ෂය වී ගිය ටොමහෝක්, ජැස්ම් (JASSM), පේට්රියට් සහ තහඩ් (THAAD) වැනි අතිශය නිරවද්ය මිසයිල සහ ආයුධ තොග කඩිනමින් නිෂ්පාදනය කිරීම සඳහා මෙම මුදල් ප්රධාන වශයෙන් යොදාගැනීමට නියමිතය. කොන්ග්රසය වෙත පෙන්ටගනය ලබාදුන් වාර්තාවලට අනුව යුද්ධයේ මුල් දින හය තුළ පමණක් ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 11.3ක මුදලක් වැය වී ඇති අතර, එය දිනකට ඩොලර් බිලියනයකට ආසන්න වියදමකි. ඒ අනුව, මීට පෙර යෝජනා වී තිබූ ඩොලර් බිලියන 50ක ඇස්තමේන්තුව සම්පූර්ණයෙන්ම අභිබවා යන මෙම නව ඉල්ලීම, දැනටමත් දරා ඇති වියදම් පියවීමට වඩා දිගුකාලීන ගැටුමක් සඳහා ආයුධ ගබඩා යළි පිරවීම අරමුණු කරගෙන සිදුකරන්නකි.
'ඔපරේෂන් එපික් ෆියුරි' (Operation Epic Fury) ලෙස අභ්යන්තරව හැඳින්වෙන මෙම යුද මෙහෙයුම පසුගිය 2026 පෙබරවාරි 28 වැනි දින ආරම්භ වූයේ ඉරාන ඉහළ නායකත්වය, න්යෂ්ටික පහසුකම් සහ ප්රධාන හමුදා මධ්යස්ථාන ඉලක්ක කරගනිමිනි. මේ වන විට තුන්වන සතියටත් එළඹ ඇති මෙම ගැටුම අතරතුර ඉරානය විසින්ද මිසයිල සහ ඩ්රෝන ප්රහාර හරහා ප්රතිචාර දක්වමින් සිටින බැවින්, තීරණාත්මක හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම සඳහා තම හමුදා භටයන් ස්ථානගත කිරීම කෙරෙහිද ඇමරිකාව මේ වන විට දැඩි අවධානයක් යොමු කර තිබේ.
පෙන්ටගනය විසින් ඉල්ලා ඇති මෙම ඩොලර් බිලියන 200ක දැවැන්ත මුදලේ තරම අවබෝධ කරගැනීමේදී, එය ඩොලර් බිලියන 356ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇති 2025 ඉරාන සමස්ත දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 50ත් 60ත් අතර ප්රමාණයක් වීම විශේෂත්වයකි. එපමණක් නොව, මෙම මුදල ඉරාක යුද්ධයේ කාර්යබහුලම වර්ෂවලදී වැය වූ වාර්ෂික පිරිවැය මෙන්ම මෑත වසරවලදී යුක්රේනයට ලබාදුන් සමස්ත ඇමරිකානු ආධාර ප්රමාණයද අභිබවා යන්නක් වන අතර, එයින් මෙම ගැටුමේ ඇති දැවැන්ත ආර්ථික බර මොනවට පැහැදිලි වෙයි. පෙන්ටගනය සහ ධවල මන්දිරය මෙම ඉල්ලීම සම්බන්ධයෙන් වොෂින්ටන් පෝස්ට් පුවත්පතට නිල වශයෙන් අදහස් දැක්වීම ප්රතික්ෂේප කර ඇත.
කෙසේ වෙතත්, මෙම දැවැන්ත මූල්ය ඉල්ලීම ඇමරිකානු කොන්ග්රසය තුළ දැඩි දේශපාලනික ගැටුමක් නිර්මාණය කරනු ඇති බවට දේශපාලන විචාරකයෝ අනාවැකි පළ කරති. යුද්ධය සඳහා පවතින මහජන සහයෝගය සාපේක්ෂව මන්දගාමී මට්ටමක පවතින තත්ත්වයක් තුළ, සෙනෙට් සභික ක්රිස් වෑන් හොලන් ඇතුළු ඩිමොක්රටික් පක්ෂ නියෝජිතයන් මේ වන විටත් යුද උපායමාර්ග සහ අතිවිශාල පිරිවැය පිළිබඳව ප්රශ්න කිරීම ආරම්භ කර තිබේ. රිපබ්ලිකන් පාක්ෂිකයන් අතිරේක ප්රතිපාදන සඳහා යම් සහයෝගයක් පළ කළද, මෙම අතිවිශාල මුදල සහ බදු ගෙවන්නන් මත පැටවෙන බර පිළිබඳව ඔවුන්ද කනස්සල්ලෙන් පසුවන අතර, දැවැන්ත දේශීය කප්පාදු කිරීම් වලින් තොරව මෙම සම්පූර්ණ මුදල අනුමත කරගැනීම ප්රායෝගික නොවන බව ධවල මන්දිරයේ ඇතැම් නිලධාරීන් පවා පෞද්ගලිකව පිළිගෙන ඇති බව වාර්තා වේ.
මෙම යුද්ධයේ ප්රතිඵලයක් ලෙස හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය ආශ්රිතව මතුව ඇති අවදානම හේතුවෙන් බ්රෙන්ට් බොරතෙල් බැරලයක මිල ඩොලර් 95ත් 103ත් අතර අගයකට සීඝ්රයෙන් ඉහළ ගොස් ඇති අතර, එහි අහිතකර බලපෑම් මේ වන විටත් ශ්රී ලංකාවටද දැඩිව දැනෙමින් පවතී. මාර්තු මස මුලදී ගාල්ලට ඔබ්බෙන් වූ මුහුදේදී ඇමරිකානු සබ්මැරීනයක් විසින් ඉරාන නාවික හමුදාවට අයත් 'අයි.ආර්.අයි.එස් දෙනා' (IRIS Dena) යුද නෞකාව ගිල්වා දැමීමෙන් නාවිකයින් 87 දෙනෙකු මියගිය අතර, දිවි බේරාගත් පිරිස මුදාගැනීමට සහ සිය මධ්යස්ථභාවය ආරක්ෂා කරගනිමින් තවත් නෞකාවක කටයුතු කළමනාකරණය කිරීමට ශ්රී ලංකාවට සිදුවිය. මීට අමතරව, ලෝක වෙළඳපොළේ ඉන්ධන මිල ඉහළ යාමත් සමඟ ශ්රී ලංකාව තුළද ඉන්ධන මිල සියයට 8කට වඩා වැඩි ප්රතිශතයකින් ඉහළ දැමීමට සිදුවීමෙන් කලබලයට පත් ජනතාව ඉන්ධන රැස් කිරීමට පෙළඹී ඇති අතර, ඉන්ධන සංරක්ෂණය සඳහා දින 4ක වැඩ සතියක් හඳුන්වාදීම පිළිබඳවද බලධාරීන්ගේ අවධානය යොමු වී ඇත. ඇමරිකාවේ මෙම දැවැන්ත යුද වියදම ශ්රී ලංකාවේ බලශක්ති අර්බුදය තවදුරටත් උග්ර කරමින් උද්ධමනය, ගුවන් යානා ඉන්ධන පිරිවැය සහ ගල්ෆ් කලාපීය ශ්රමිකයින්ගේ ප්රේෂණ කෙරෙහි විශාල අවදානමක් මතු කර ඇති බව ආර්ථික විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති.
