යුක්රේන යුද පෙරමුණේ සටන් වදින සෙබළුන්ට එය හරියටම "න්‍යෂ්ටික ප්‍රහාරයකට සමාන" අත්දැකීමක් විය. 2026 ඔක්තෝබර් 13 සහ 14 අතර රාත්‍රිය එළඹෙත්ම, කිසිදු පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමකින් තොරව ඔවුන්ගේ ඩ්‍රෝන මෙහෙයුම් එකවරම අඩපණ වන්නට පටන් ගත්තේය.
ඔක්තෝබර් 20 වැනිදා වෝල් ස්ට්‍රීට් ජර්නල් (Wall Street Journal) පුවත්පත අනාවරණය කළ පරිදි, යුක්රේන හමුදාව භාවිත කරන ස්ටාර්ෂීල්ඩ් (Starshield) චන්ද්‍රිකා අන්තර්ජාල සේවාවේ වේගය තාවකාලිකව සීමා කිරීමට අවසර දී ඇත්තේ ඊලොන් මස්ක් විසිනි.
ඇමෙරිකානු නිලධාරීන් සහ සිද්ධියට සමීප ආරංචි මාර්ග උපුටා දක්වමින් පළ කළ එම වාර්තාවට අනුව, පැයට කිලෝමීටර් 160 (පැයට සැතපුම් 100) කට පමණ වැඩි වේගයකින් ගමන් කරන පර්යන්ත සඳහා සම්බන්ධතාවය මෙලෙස සීමා කර තිබුණි. මෙම පියවර කියෙව් පාලනය මවිතයට පත් කළ අතර, එය ට්‍රම්ප් පරිපාලනය තුළ ද ව්‍යාකූලත්වයක් ඇති කළේය.
මෙම සිදුවීමේ පසුබිම දෙස බැලීමේදී පෙනී යන්නේ රුසියානු ඩීසල් සහ තෙල් පිරිපහදු ඉලක්ක කරගනිමින් යුක්රේනය එල්ල කරන ප්‍රහාර සම්බන්ධයෙන් මස්ක් මෙන්ම ජනාධිපති ට්‍රම්ප් ද කෝපය පළ කර තිබූ බවයි. ඉහළ යන බලශක්ති මිල ගණන් සඳහා ට්‍රම්ප් මෙම ප්‍රහාර සම්බන්ධ කර තිබූ අතර, ඔහු බලශක්ති සටන් විරාමයක් (energy ceasefire) සඳහා ද බල කරමින් සිටියේය.
වාණිජ ස්ටාර්ලින්ක් (Starlink) සේවාවෙන් වෙනස් වූ, යුද සහ රාජ්‍ය අරමුණු වෙනුවෙන් වන ස්ටාර්ෂීල්ඩ් පැකේජය සඳහා ස්පේස් එක්ස් (SpaceX) සමාගම මෙම සීමාව පැනවූයේ යුක්රේන බලධාරීන්ට පෙර දැනුම් දීමකින් තොරවය. පැයට කිලෝමීටර් 160 ක හෝ ඊට වැඩි වේග සීමාව පැනවීමත් සමඟ, ඇතැම් පද්ධතිවල සම්බන්ධතාව පැයට කිලෝමීටර් 110-120 තරම් අගයකදී ද අඩාල විය.
මෙය ප්‍රධාන වශයෙන් බලපෑවේ යුක්රේනයේ ඩ්‍රෝන මෙහෙයුම් සඳහාය. කිලෝමීටර් 150 ක් පමණ දුරින් වූ ඉලක්ක වෙත යන හොනට් (Hornet) වැනි මධ්‍යම-දුර ප්‍රහාරක ඩ්‍රෝන මෙන්ම, පැයට කිලෝමීටර් 300 කට වඩා වේගයෙන් එන රුසියානු ෂාහෙඩ් (Shahed) ජෙට් ඩ්‍රෝන හඹා යන ඉන්ටර්සෙප්ටර් (interceptor) ඩ්‍රෝන යානාවල ද ක්‍රියාකාරිත්වයට එයින් බාධා එල්ල විය. ඔත්තු බැලීමේ කටයුතු, භාණ්ඩ ප්‍රවාහන සම්බන්ධීකරණය සහ හෙලිකොප්ටර් සම්බන්ධ සන්නිවේදන මාර්ගවලට ද මෙමඟින් බලපෑම් ඇති වූ බව වාර්තා විය. එහෙත් සෘජු රේඩියෝ තරංග භාවිත කරන කෙටි දුර FPV ඩ්‍රෝන සහ ඉදිරිපෙළ ස්ථාවර පර්යන්ත සඳහා බලපෑමක් නොවීය.
"මෙය අපට එල්ල කළ න්‍යෂ්ටික ප්‍රහාරයකට සමානයි. සියලුම මෙහෙයුම් නතර වෙලා. මේ නිසා අපෙන් බොහෝ දෙනෙකුට ජීවිතවලින් වන්දි ගෙවන්න වේවි," යනුවෙන් පෙරමුණේ නිලධාරියෙක් පොලිටිකෝ (Politico) වෙත පවසා තිබුණි.
ඔක්තෝබර් 14 වැනිදා යුක්රේන ජනාධිපති උපදේශක සර්හී බෙස්ක්‍රෙස්ට්නොව් (Flash) මෙම සීමා කිරීම් ප්‍රසිද්ධියේ තහවුරු කළ අතර, එය දේශපාලන තත්ත්වය සමඟ සම්බන්ධ බව ද ප්‍රකාශ කළේය.
එදිනම ඊලොන් මස්ක් සිය 'X' ගිණුමේ සටහනක් තබමින් මෙසේ පැවසීය: "ස්ටාර්ෂීල්ඩ් පද්ධති අයිති සහ පාලනය කරන්නේ ඇමෙරිකානු රජය විසිනි. වේගය හෝ භාවිතය පිළිබඳ ඕනෑම සීමාවක් තීරණය කරන්නේ එක්සත් ජනපද හමුදාව සහ අවසාන වශයෙන් ජනාධිපතිවරයා (POTUS) ය. ස්ටාර්ලින්ක් යනු වාණිජ සේවාවක්. එය ආක්‍රමණශීලී මිලිටරි ක්‍රියාමාර්ග සඳහා භාවිත කළ නොහැකියි".
ඔක්තෝබර් 15 වන විට චලනය වන පද්ධතිවල සම්බන්ධතාව පැයට කිලෝමීටර් 160 දක්වා අර්ධ වශයෙන් යථා තත්ත්වයට පත් කර තිබුණි. නමුත් යුක්රේන ආරංචි මාර්ග පවසන්නේ නිල වේග සීමාව සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කර නොමැති බවයි. යුක්රේන හිටපු ආරක්ෂක අමාත්‍ය මිහයිලෝ ෆෙඩොරොව් මෙම සීමාවන් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය.
මෙම නියෝගය සම්බන්ධයෙන් පවතින්නේ පරස්පර වාර්තාය. රොයිටර් වාර්තා කළේ මෙම නියෝගය ධවල මන්දිරය ඇතුළතින් පැමිණි බවයි. එහෙත් ඔක්තෝබර් 16-20 අතර කාලයේදී අදහස් දැක්වූ ට්‍රම්ප්, යුක්රේනයට සේවාව අහිමි වීම සම්බන්ධයෙන් තමා හෝ මස්ක් වගකිව යුතු යැයි තමා විශ්වාස නොකරන බවත්, නියෝග කළේ කවුරුන්දැයි සොයා බැලීමට තමාට අවශ්‍ය බවත් ප්‍රකාශ කළේය. ඇතැම් ඇමෙරිකානු මූලාශ්‍ර පවසන්නේ මස්ක් මෙය තනිවම කළ බවයි. තවත් වාර්තා පෙන්වා දෙන්නේ ඔහු ඊට පෙර සහ පසු ට්‍රම්ප් ඇතුළු ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරීන් සමඟ සාකච්ඡා කළ බවයි. කෙසේ වෙතත් මාර්කෝ රුබියෝ පසුව කියා සිටියේ තීරණ ගැනීම ස්පේස් එක්ස් හෝ මස්ක් සතුව පවතින බවයි.
යුක්රේන ජනාධිපති වොලොදිමීර් සෙලෙන්ස්කි ඇතුළු බලධාරීන් මෙය සලකන්නේ ඇමෙරිකාවෙන් පැමිණි පීඩනයක් ලෙසිනි. 2022 වසරේ සිට යුක්රේන යුද පෙරමුණේ සන්නිවේදනය සඳහා ස්ටාර්ලින්ක් සහ ස්ටාර්ෂීල්ඩ් තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. මෙම සේවාව සඳහා අර්ධ වශයෙන් ජාත්‍යන්තර කොන්ත්‍රාත්තු මඟින් අරමුදල් සපයන අතර, යුරෝපයට ද මීට සමාන කළ හැකි ක්ෂණික විකල්පයක් නැත. පෞද්ගලික සමාගමක් සහ ඇමෙරිකානු බලධාරීන් අත යුක්රේනයේ යුද සන්නිවේදනය කෙතරම් දුරට රැඳී පවතින්නේද යන්න මෙම සිදුවීමෙන් මනාව තහවුරු වේ.
